Hit: de iPad

Apple heeft eigenhandig een markt geschapen. Die van de tabletcomputer. Tablets bestonden al jaren, maar zijn nooit een succes geworden. De concurrentie heeft het tot de geboorte van de iPad niet begrepen. En tot op heden eigenlijk nog steeds niet. De huidige tabletmarkt bestaat bijna alleen maar uit de iPad (model 1 en 2).

Dat is toe te schrijven aan Steve Jobs. Volgens geruchten was de iPad al jaren in ontwikkeling binnen Apple, maar heeft de eigengereide leider alle prototypes afgewezen. Totdat hij zag dat het goed was. En toen heeft Apple het succes van zijn iPod herhaald. Gewone mensen noemen elke mp3-speler een iPod. Voor de tablet lijkt hetzelfde te gebeuren. Dankzij Steve.

Misser: iPhone4-antenne

Het verkoopsucces van de iPhone 4 is een tijdje besmeurd door 'antennagate'. De nieuwe incarnatie van de Apple-smartphone bleek namelijk onder bepaalde omstandigheden slechtere ontvangst te hebben (voor spraak én data). Omstandigheden zoals wanneer een gebruiker het toestel vasthoudt. Wat nogal eens gebeurt als het apparaat wordt gebruikt, om te bellen of te internetten.

De oorzaak was de revolutionaire externe antenne, die door de hand van de gebruiker bedekt en dus gestoord kon worden. Dit ondanks uitgebreide testprocedures waar het normaliter zo gesloten Apple ineens een boekje over open deed. Volgens anonieme bronnen van persbureau Bloomberg had Apple's antenne-expert al vroeg gewaarschuwd voor dit probleem.

Later heeft Jobs de ophef gesust door de aanval te kiezen. Signaalverlies komt voor bij alle mobiele telefoons, aldus de Apple-topman. Een bewering waar de fabrikanten van die toestellen fel tegenin gingen, met bewijs.

Met gratis rubber hoesjes, voor een 'limited time only', heeft Jobs de onvrede bij gebruikers weg weten te nemen. Een hoesje om het fraaie ontwerp wat te verhullen en de 'revolutionaire' antenne af te schermen van menselijk contact. En iOS heeft nog een fix gekregen die de weergave van het antennesignaal corrigeerde.

Hit: de iPhone, na de iPod

Maar vergis je niet: de iPhone is wel degelijk een succesnummer van Jobs. Ondanks het ontbreken van Adobe Flash en de ophef over 'antennagate'. Apple heeft smartphones aan de man gebracht, de gewone man - en vrouw. Mobiele handcomputers zijn niet langer voor de geeky techneut. Bovendien wist Jobs met de eerste iPhone al de macht van de telco's te breken.

Ook hier heeft Apple een grote markt tot stand gebracht. Wat het slim heeft gedaan door voort te bouwen op een andere markt: die van de iPod. Wat een betweter de markt voor mp3-spelers zou noemen, maar wat iedereen 'iPods' noemt ook als het apparaat in kwestie niet van Apple komt.

Hit: iTunes Store

Zowel de iPhone als de iPad zijn méér dan een fraai ontwerp. Terwijl concurrenten als Samsung zich blindstaren op de hardware, zit de aantrekkingskracht vooral in de software. En dat is dan niet zozeer het besturingssysteem, waar concurrenten als Microsoft zich op richten. Het hele ecosysteem eromheen, wat bij Windows al jaren de bekende kracht is.

Dat ecosysteem is makkelijk te benaderen via de iTunes App Store, die mogelijk is dankzij het eerste succes van de iTunes Music Store. Apple heeft de digitale muziekmarkt behoorlijk opengebroken: muziekmaatschappijen weten te verenigen in één winkel, met lage prijzen en gebruiksgemak voor de consument. Waar een veelbelovende nieuwkomer als Spotify door de platenmaatschappij wordt beknot, heeft Apple eerder potjes weten te breken.

Misser: G4 Cube

Een voorbeeld uit het verleden van 'design over function'. De G4 Cube was zijn tijd ver vooruit, qua design, maar jammer genoeg ook qua (on)haalbaarheid van een smetteloze productie. Het was een PowerMac met G4-processor in een klein vierkant kastje voor op het bureau. Kortom, een voorloper van de Mac mini.

Het revolutionaire aan de Cube was het half open ontwerp waardoor er geen luidruchtige ventilatoren nodig waren. Het fraaie apparaat had helaas last van productiefouten. De doorschijnende buitenlaag kreeg lelijke lijnen, wat het fraaie aanzien van de dure computer aantastte.

Bovendien moest de Cube onderdoen aan de ene kant voor de iMac G3 en aan de andere kant voor de PowerMac G4. De consumenten-Mac was goedkoper en kwam compleet met (ingebouwd) beeldscherm. De zakelijke Mac was én goedkoper én uitbreidbaar met geheugen, harde schijf, enzovoorts. Apple heeft de G4 Cube na slechts een jaar stilletjes ten grave gedragen.

Foto: Apple

Hit: de iMac

Jobs' hameren op design heeft Apple ook juist gered. Hij sloeg met de allereerste iMac de spijker op de kop. Dankzij die kleurrijke alles-in-één consumentencomputer is zijn bedrijf uit het dal geklommen. Die machine heeft het geld opgeleverd om door te gaan, om latere successen als de iPod en iPhone te ontwikkelen, om daar weer goed mee te boeren.

De allereerste iMac was voor die tijd een bijzonder ontwerp: een complete computer ingebouwd in het beeldscherm (met toen nog bolle beeldbuis achter het scherm zelf). De latere G4, ook bekend onder koosnaam iLamp, verstopte de computer in de bolvormige kleine voet en had het platte scherm op een flexibele arm. De huidige iMac is geheel weggestopt achter het platte beeldscherm.

Foto: Masashige Motoe (onder de Creative Commons Attribution ShareAlike 2.0-licentie)

Misser: vorige vertrek

In tegenstelling tot Jobs' huidige terugtreding is zijn vorige vertrek niet echt goed voorbereid. Sterker nog: de mede-oprichter van Apple is mede-verantwoordelijk voor zijn plotse gedwongen vertrek in 1985. Steve heeft namelijk de Apple-ceo die hem eruit heeft gewerkt, zelf in huis gehaald. Niet simpelweg aangenomen, maar echt opgezocht en overgehaald.

“Wil je de rest van je leven suikerwater verkopen of wil je met mij meekomen en de wereld veranderen?", zei de jonge Jobs in 1983 tegen de toenmalige Pepsi-topman. Vervolgens bleken de eigengereide jongeman en de ervaren bedrijfsmanager nogal te botsen. Voeg daar foute managementbesluiten aan toe en je hebt vuurwerk.

Na het wegsturen van Jobs heeft Sculley Apple een donkere periode ingestuurd. Een spiraal van marktverlies en dalende inkomsten die pas enkele ceo's later is omgekeerd. Dat gebeurde toen Jobs terugkeerde, nadat Apple zijn computerbedrijf NeXT overname. Daar is Mac OS X én het herstel van Apple uit voortgekomen. Uiteindelijk heeft Sculley deze misser van Jobs ook toegegeven: “Mij inhuren was een grote fout".

Foto: Apple

Hit én misser: Mac OS X

Mac OS X maakt tegenwoordig deel uit van Apple's succes. Het heeft de Mac-computers flink aan marktaandeel geholpen én het vormt de basis voor iPhone- en iPad-besturingssysteem iOS. Het is dus een hit van Jobs.

Maar het is van origine ook een misser van hem. De start van Apple's besturingssysteem was niet bepaald vlekkeloos. OS X is begin 2001 met veel fanfare gelanceerd, maar de allereerste versie was nog niet echt af. Apple stond onder druk om het nieuwe platform uit te brengen, na een lange periode van mislukte besturingssysteemprojecten van Apple (vóór de terugkeer van Jobs).

Maar zelfs na enkele gesloten en publieke bèta's was OS X niet helemaal rijp. Het was “een early adopter's OS release", luidde de conclusie van een review toen. Het besturingssysteem had - voor die tijd - flink zware systeemeisen, was toch nog traag, ontbeerde bepaalde functies, en werd geplaagd door vastlopers (kernel panics). Gebruikers van 10.0 hebben later een gratis upgrade naar 10.1 gekregen.

De beroemde topman heeft natuurlijk nog meer hits en missers op zijn naam staan. Denk aan de marktscheppende Apple ][ en daarna de geflopte Apple III. Denk aan de succesvolle Macintosh, de eerste persoonlijke computer met grafische interface. Denk aan de misser van de eerste echte iPhone, gemaakt in samenwerking met Motorola.

Een jonge Steve Jobs introduceert de oorspronkelijke Mac:

Via Techland.