Het Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP) voor de e-overheid faalt aan alle kanten, bleek in februari dit jaar. Daardoor dreigen er miljoenen verkwist te worden en komen bovendien burgerrechten in gevaar. Het project kreeg "code rood" van een onderzoekscommissie.

Die heeft het NUP doorgenomen in een zogenaamde Gateway review. Daaruit bleek dat hard ingrijpen nodig is om het NUP niet te laten imploderen. Gebeurt dat niet goed dan zal er een “grootscheepse zichtbare verspilling van overheidsgeld” zijn. Ook kunnen er fouten optreden “bij transacties tussen overheid en burger” of “in handhavingacties vanuit de overheid”.

Betere sturing onmogelijk

In de Tweede Kamer bleek vorige week, net voor Hemelvaartdag, dat het onmogelijk is voor staatssecretaris Ank Bijleveld van Binnenlandse Zaken (BZK) om het project beter te sturen. Toch vindt zij het te ver gaan om het project stop te zetten. "Ik kan niet echt ingrijpen. Op dit moment is niemand de baas", zei Bijleveld volgens Binnenlands Bestuur. Doordat het kabinet demissionair is, kan Bijleveld daar ook weinig aan veranderen, zei ze tegen de Kamer.

Kamerleden drongen er bij de staatssecretaris op aan om de centrale regie van het NUP veel beter te regelen. Zowel de SP als de PvdA hebben flinke kritiek op de huidige aanpak. Volgens de SP schrijft de Gateway review voor dat er veel meer aandacht moet komen voor de leiding van dienstverlenende e-overheidsprojecten. De PvdA heeft al voorgesteld om als het nodig is een minister van dienstverlening aan te stellen. Die nieuwe overheidsfunctionaris moet zich dan helemaal toeleggen op dit soort zaken.

Kritiek

De PvdA vraagt zich ook af of het houdbaar en wenselijk is dat de ministeries Economische Zaken (EZ) en Binnenlandse Zaken ieder een eigen traject volgen bij de ontwikkeling van de e-overheid. De uitgangspunten van het plan Nederland Open in Verbinding (NOiV) van EZ zijn opgenomen in het NUP, maar beide projecten staan los van elkaar. Het plan NOiV stimuleert het gebruik van open standaarden en open source bij overheden.

Ook het CDA heeft zijn twijfels uitgesproken. Die politieke partij vindt dat BZK nadrukkelijk de touwtjes zelf in de hand moet nemen. Die zijn nu in handen van het dagelijks bestuur van de Bestuurlijke Regiegroep (DB-BRG).

Verbeteringen na formatie

Bijleveld verdedigde zich door te zeggen dat er na het verschijnen van het kritische NUP-rapport al het nodige is verbeterd. Ook zij vindt dat de leiding van het NUP niet goed is geregeld. Over bepaalde onderdelen heeft Bijleveld niets te zeggen terwijl ze wel eindverantwoordelijk is voor het hele project.

Omdat er geen afspraken zijn gemaakt over ingrijpen in het NUP kan Bijleveld geen veranderingen doorvoeren, stelt zij. In de toekomst moet dit beter, vindt de staatssecretaris. Maar door de demissionaire staat van de regering komen wijzigingen pas bij de nieuwe formatie aan de orde.

De suggestie van de SP om dan het project maar een tijd stop te zetten viel bij Bijleveld niet in goede aarde. Zij benadrukte vorige week nogmaals dat er verbeteringen zijn doorgevoerd, maar dat ingrijpen niet mogelijk is. Stopzetten gaat volgens haar te ver, zelfs al zou dat tijdelijk zijn.