Als het aan de Europese Commissie ligt kunnen isp’s door de politie of het OM worden gedwongen tot het blokkeren van sites, content of IP-diensten zonder tussenkomst van de rechter, “om ernstige misdaad te voorkomen of tegen te gaan”.

Vaag en arbitrair

Dat blijkt uit de definitieve versie (pdf) van het telecomplan van Eurocommissaris Neelie Kroes dat woensdagavond is gepubliceerd. Deze clausule om content te blokkeren tegen dreigende misdaden stond er in een eerdere versie nog niet in. Eerst konden isp’s alleen sites blokkeren als een wet dat voorschrijft of op last van de rechter.

Door de onduidelijke formulering zouden internet access providers ook eigenhandig sites of diensten kunnen gaan blokkeren als ze het idee hebben dat er iets misdadigs gebeurd of gaat gebeuren. “Dit is veel te vaag en zeer arbitrair. Een buitengewone zorgelijke ontwikkeling”, constateert Janneke Slöetjes van de digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom (BoF). “De grondslag van ‘het tegengaan of voorkomen van ernstige misdaad’ is ook veel te breed, daar kan van alles onder vallen.”

EC eerder: strijdig met grondrechten

Ook volgens de Europese evenknie van BoF, EDRI, is deze regeling in strijd met fundamentele rechten. “Deze voorziening is ongetwijfeld illegaal onder het EU Handvest van Grondrechten en het Europese mensenrechtenverdrag, en dat wordt duidelijk uit de analyse van de Europese Commissie zelf”, aldus Joe McNamee, directeur van EDRI in een reactie aan Webwereld.

Uit een eerdere juridische analyse van de aanpak van online kinderporno concludeerde de EC zelf dat het eigenhandig verwijderen of blokkeren van sites of content door isp’s in strijd is met grondrechten, om dat een dergelijke blokkade bij wet moet zijn voorgeschreven (zie pagina 30 van die analyse). McNamee: “Er is bovendien totaal geen enkel bewijs dat zo’n maatregel noodzakelijk, proportioneel en effectief is geweest of ooit zal zijn.”

Ook de andere voorzieningen in het voorstel rondom netneutraliteit stuiten op felle kritiek van critici. In het plan wordt netneutraliteit namelijk ondergeschikt gemaakt aan de vrijheid van internetproviders om per contract bepaalde websites, diensten of content voor te trekken. Het blokkeren van sites of diensten wordt weliswaar verboden, maar de door verschillende grote Europese telco’s gewenste aparte tolweg op het internet krijgt zo ruim baan.

Kritisch Europarlement aan zet

EDRI vindt het voorstel van Neelie Kroes dan ook “zeer teleurstellend”, een “aanval op netneutraliteit” en de “doodstraf voor innovators”. McNamee: “Het is nu aan het Europees Parlement om de Europese vrijheden te beschermen."

Een meerderheid van dat parlement heeft zich eerder al meermaals zeer kritisch getoond over de halfslachtige netneutraliteit van Kroes. Naast het Europarlement speelt ook de Raad van Ministers een centrale rol bij de totstandkoming van het voorstel.

In dit geval gaat het ook nog eens om een dwingende verordening waar alle lidstaten precies aan zullen moeten voldoen. Dit in tegenstelling tot de vaker voorkomende EU-richtlijn, waar landen nog een zekere mate van vrijheid hebben bij de harmonisatie tot nationale wetgeving.