De lidstaten van de Europese Unie willen van alle 450 miljoen inwoners weten met wie zij hebben gebeld, ge-smst en e-mail verstuurd, vanaf welke plekken ze mobiel gebeld hebben en welke websites zij hebben bezocht. Tegen dit initiatief is veel verzet vanuit burgerrechten- en consumentenorganisaties en de telecomindustrie.

Vrijwel alle fracties in de Tweede Kamer twijfelden tijdens het debat op 12 april aan de noodzaak en effectiviteit van de bewaarplicht. De kosten zijn hoog, de privacy van burgers wordt aangetast en zelfs de LPF vroeg zich in het debat af wat de politie in hemelsnaam met die gigantische berg aan gegevens moet. Bovendien vinden de fracties dat de besluitvorming over een bewaarplicht op een meer democratische wijze moet verlopen.

Het voorstel voor de bewaarplicht is opgesteld door de Europese ministers van Justitie. Binnen de zogenaamde derde pijler kunnen de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken zelfstandig beslissingen nemen, mits unaniem, over justitie- en veiligheidskwesties. De onderhandelingen binnen de derde pijler zijn geheim en de nationale parlementen krijgen slechts mondjesmaat documenten over de te nemen besluiten. Deze stukken komen meestal met veel vertraging, nadat de zwarte pen van de censor er overheen is geweest, bij de Tweede Kamer terecht. De Kamer kan pas op het allerlaatste moment beslissen over een besluit binnen de derde pijler en dan nog alleen door middel van een veto. 'Slikken of stikken' noemden Kamerleden deze gang van zaken in het debat.

Ook het Europees Parlement heeft bij de bewaarplicht niets in de melk te brokkelen. De Europarlementariërs mogen slechts een advies uitbrengen. De ministers van Justitie kunnen dat advies vervolgens in hun besluit 'meenemen'. Met andere woorden; in de toelichting bij het besluit gaan de ministers uitleggen waarom ze het advies van het Europees Parlement naast zich neerleggen.

Tijdens debatten in de Tweede Kamer over derde pijler besluiten speelt minister Donner altijd het 'te-vroeg-of-te-laat'-spel. Over het voornemen om verkeersgegevens te bewaren mogen de parlementariërs wel iets zeggen maar de minister kan er nog niets mee. Over de details van het voorstel wordt immers nog onderhandeld tussen de lidstaten en daarmee is het voorstel 'nog niet rijp voor besluitvorming'. De Kamerleden zijn dus Te Vroeg met hun kritiek. Na verloop van tijd zijn de ministers klaar met onderhandelen en kan het besluit worden aangenomen. De Kamerleden zijn dan Te Laat.

In het debat over de bewaarplicht wordt het spel op een hoger niveau gespeeld. Juristen van de EU hebben namelijk geconcludeerd dat het voorstel voor een bewaarplicht illegaal is. De Europese ministers van Justitie mogen hier helemaal niet over beslissen omdat de bewaarplicht grote invloed heeft op de interne markt (verplichtingen voor providers) en de privacy van burgers. Over dergelijke onderwerpen mag alleen de Europese Commissie beslissen. Bovendien mag het Europees Parlement dan wijzigingen aanbrengen. Of daar een beter besluit uit te voorschijn komt is natuurlijk afwachten. Maar in elk geval mag een parlement er over stemmen en zullen alle stukken tijdens de procedure openbaar zijn.

Een normaal mens verwacht dat ministers van Justitie geen voorstel gaan maken dat illegaal is. Dus lijkt het logisch dat zij hun plan van tafel vegen en het werk verder overlaten aan het Europees Parlement. Zo werkt het echter niet bij Donner. De rechtsgrondslag (de vraag of het illegaal is of niet) komt pas aan de orde wanneer de minister het plan helemaal af hebben. Met andere woorden: ze gaan lekker door. Niemand die het snapt.

Donner werd een beetje moe van het uitleggen. De Kamerleden zijn gewoon nog Te Vroeg met hun kritiek. Ondertussen komen onbevestigde berichten uit Brussel dat het voorstel wel degelijk wordt ingetrokken. De Europese Commissie zou in september met een eigen voorstel komen. Blijkbaar levert dat zo veel gezichtsverlies voor de ministers van Justitie op dat Donner het de Kamer nog maar even niet vertelde.