De Gezamenlijke Ontwikkeling Uniforme rijksDesktop ofwel GOUD werd vorig jaar aanbesteed voor maximaal ongeveer 21.000 werkplekken van de Rijksoverheid. Het plan is om de verschillende digitale omgevingen tussen de ministeries gelijk te trekken, zodat beheer eenvoudiger is en ambtenaren op verschillende locaties toch bij hun eigen omgeving kunnen. Webwereld onthulde toen dat – voorzichtig gesteld – veel eisen opvallend goed pasten op Windows Vista Ultimate Edition en Microsoft Office. Uiteindelijk won Getronics die aanbesteding met zijn Future Ready Workplace met Vista en Office.

GOUD als basis voor iedereen

Webwereld beschikt nu nieuwe documenten van het project Digitale Werkomgeving Rijksdienst (DWR). In dat project wordt gewerkt aan een werkomgeving voor de hele rijksoverheid. Dat gaat dus een stap verder dan de zeven departementen die bij GOUD zijn betrokken.

Uit het Programmaplan DWR 1.0 blijkt dat ook de overige 80.000-100.000 ambtenaren een desktop gaan krijgen, waarbij de technologie van GOUD het uitgangspunt is. Dat kan omdat de uitrol van GOUD nu ook bij DWR is belegd.

De schrijvers van het document stellen dan ook: “Voor GOUD moet een aantal (technische) voorzieningen worden gerealiseerd, die ook Rijksbreed toepasbaar zijn en die onderdeel uitmaken van het fundament onder de DWR.”

Uit het document blijkt dat het onvermijdelijk is dat na de uitrol van GOUD ook alle rijksambtenaren aan een vergelijkbare desktop moet geloven: “Óf een departement van de DWR gebruik gaat maken, is geen onderwerp van discussie; er ligt immers een Kabinetsbesluit dat helder verwoordt dat sprake zal zijn van één uniforme Rijkswerkplek. Voor zover de DWR generieke diensten aanbiedt die gerekend kunnen worden tot de - vanuit het primaire proces van departementen geredeneerd – “infrastructurele” voorzieningen en functionaliteiten, is geen sprake van afnamekeuzevrijheid.”

Toekomstige aanbestedingen

Juist het ontbreken van de keuzevrijheid voor een desktop is opmerkelijk te noemen. Voor de andere departementen moet er namelijk een nieuwe aanbesteding komen. Daarbij is het niet toegestaan om zo maar naar een bepaalde oplossing toe te schrijven. Andere platformen als Linux of Mac OS X moeten een eerlijke kans hebben. Door al te kiezen voor bepaalde technologieën zouden kanshebbers anders buitenspel staan.

Dat zoiets ook niet zal gebeuren bezweert het Ministerie van Binnenlandse Zaken dan ook door te stellen dat er geen groter aantal GOUD-desktops komt: “De DWR 1 Client is de client waarvoor in het GOUD-project de benodigde software middels een Europese aanbesteding is verworven. Het maximum aantal hier is plusminus 21.000 werkplekken. Dit maximum geldt (vanzelfsprekend) nog steeds.”

GOUD beperkt

Volgens BZK gaan andere departementen niet aan een GOUD-achtige werkplek. “Het is dus niet zo dat alle 100.000+ rijksambtenaren dezelfde desktop krijgen. 21.000 man krijgt de DWR 1 client, de rest niet”, stelt het dan ook. Dat lijkt haaks te staan op de ambities, zoals die in het niet-openbare Programmaplan DWR 1.0 staan.

Dat er een nieuw project is gestart, heeft volgens het ministerie dan ook vooral met de functionaliteit te maken. “De DWR-omgeving is breder: hierin zit portaal- en samenwerkfunctionaliteit. Deze functionaliteit kan in principe binnen de gehele Rijksoverheid uitgerold worden. Hier is dan sprake van tenminste 100.000 werkplekken.”

Miljoenenproject

Aan het project hangt wel een behoorlijk prijskaartje. Zo stelde het kabinet voor het DWR-project al 65 miljoen euro beschikbaar uit het potje van de “Vernieuwing Rijksdienst”. Hiervan worden onder andere de grofweg 110 medewerkers bekostigd, die nu aan de Rijksomgeving werken.

Jaarlijks kost de werkomgeving volgens het progammaplan een slordige 135 miljoen euro of 1.238 euro per werkplek. Voorwaarde is dan wel dat alle departementen meedoen, want als alleen de GOUD-departementen meedoen, blijven de kosten steken op 1.815 euro per werkplek per jaar.

De onthullingen rond de GOUD-aanbesteding leidden begin vorig jaar tot twee spoeddebatten in de Tweede Kamer. Die had ruim een maand ervoor unaniem het actieplan NOiV goedgekeurd. Uiteindelijk zou het bestek worden aangepast om meer ruimte te bieden aan open standaarden. Minister Bos en staatssecretaris Heemskerk, beiden van de PvdA, legden hun “hoofd op het hakblok” voor een correcte afloop. In 2012 komen open standaarden en open source mee in de volgende versie van DWR.

In een tweede reactie benadrukt het Ministerie van Binnenlandse Zaken dat er nog niet wordt begonnen met een uitrol. "Initieel gaat het alleen om de 21.000 GOUD-werkplekken", stelt voorlichter Vincent van Steen. Hij stelt dat het verkregen document inmiddels verouderd is. Ook wijst de zegsman erop dat voor een verdere uitrol er eerst een aanbesteding dient plaats te vinden.

Update 18:00: Hernieuwde zienswijze Ministerie van Binnenlandse Zaken toegevoegd.