De zoekmachine ANNH (associative neural networks for the humanities) gebruikt een gepatenteerde technologie van de Duitse computerwetenschapper Klaus Holthausen. Zijn zelflerende algoritme is gemodelleerd naar de werking van het brein, waar zenuwcellen zijn verbonden via synapsen, zoals woorden met teksten.

Volgens Holthausen is PageRank van Google niet altijd nuttig. "Het is gebaseerd op het idee dat hoe meer mensen bepaalde informatie citeren, hoe beter de informatie is. Maar veel relevante informatie van nieuwe of onbekende bronnen wordt genegeerd."

Informatiewaarde per woord

Holthausens systeem bepaalt de informatiewaarde van elk woord door te kijken hoe vaak dat woord voorkomt in de doorzochte teksten en met welke andere woorden het samen wordt gebruikt. Op die manier kan een zoekopdracht zelfs resultaten opleveren waar de oorspronkelijke zoekterm helemaal niet in voorkomt.

"Het kan voorkomen dat een filosoof schrijft over een bepaald onderwerp, zonder het onderwerp daadwerkelijk te noemen. Met deze zoekmethode kan je dat vinden", zegt hoogleraar Paul Ziche van de faculteit Geesteswetenschappen in Utrecht.

Descartes

Zoekmachine ANNH is gisteren gepresenteerd in de bibliotheek van de Universiteit Utrecht. De universiteit heeft inmiddels de volledige werken van de filosofen René Descartes, Johann Gottlieb Fichte, Friedrich Wilhelm Joseph Schelling en Immanuel Kant aan het systeem toegevoegd.

Naast een lijst met de meest relevante zoekresultaten levert een ANNH-zoekopdracht ook een lijst geassocieerde woorden op. Bij het zoeken in de werken van filosoof Schelling naar 'bewußtseyn' worden ook de termen 'gott', princip' en 'einheit' getoond. Hetzelfde zoekwoord levert bij een andere filosoof weer andere associaties op, wat volgens de onderzoekers weer een nieuwe kijk op filosofie mogelijk maakt.

De ANNH-zoekmachine vereist nu nog een inlogcode. De onderzoekers gaan de komende tijd nog veel meer teksten toevoegen aan het systeem.

Zoeken naar 'bier' in de werken van Schelling: