The Social Network is ook voor technici een schitterende film, omdat je erdoor gedwongen wordt om na te denken over de figuur van Mark Zuckerberg, die door Jesse Eisenberg wordt neergezet als een gecompliceerd karakter. Bij velen roept hij gemakkelijk afkeer op, vanwege de hardheid waarmee hij zijn doel nastreeft om eerst Harvard aan zijn zegekar te binden, en vervolgens andere universiteiten in eerst de VS en Europa. Maar voor anderen is hij de sympathieke, ietwat contractgestoorde nerd die als de beste kan programmeren.

Facebook is ondertussen hard gegroeid, tot over de grenzen heen tot ruim 500 miljoen smoelen wereldwijd en een kleine 3 miljoen in Nederland. Bij die groei worden in de film geen vraagtekens geplaatst, van de eerste honderden tot aan de 1 miljoen gebruikers aan het eind van de film. Vanaf het begin is de attractie van Facebook gewoon het opsporen van vrije meisjes en jongens om te daten. Later kwam daar meer en meer de dagelijkse communicatie bij, en tegenwoordig bindt iedereen niet alleen echte vrienden virtueel aan zich, maar ook nog een hele serie vage kennissen.

De mening van anderen

Maar is dat wel zo normaal? Niet volgens filmmaker Joep van Osch, die samen met Casper Eskes de intrigerende korte film Farewell Facebook maakte als vrije opdracht van de Filmacademie. De film maakt het virtuele reëel, met bijvoorbeeld voortdurend mensen die hem vriendschap aanbieden, die hij vervolgens moet bevestigen of negeren. Van Osch keert zich in de hoofdrol uiteindelijk af van Facebook.

Hoe kwam hij op dit idee? Van Osch: "Het begon met het verzoek van mijn vader of ik hem op Facebook als vader wilde erkennen. Het lukte me niet om op 'bevestigen' te, dus bleef dat verzoek maar open staan en kwam steeds weer naar boven als ik naar Facebook ging. Ik vond dat zo vreemd en vervreemdend dat ik erover na begon te denken. En hoe meer dat vorderde des te scherper werd het idee voor deze film."

Het is voor de jonge filmmaker niet alleen kunst, maar ook realiteit. Hij ging van Facebook weg, omdat hij merkte dat het sociale net relaties niet verdiept of verbetert, maar hooguit 'opleukt'. Series mensen willen vrienden worden en vanwege goed fatsoen sta je dat toe terwijl ze hooguit kennissen zijn, wat je liever zo zou laten.

"Nadat ik me erin verdiept had, vond ik dat mensen op Facebook en ook ikzelf buitensporig veel bezig zijn met de mening van hun vrienden. Het gaat allemaal om wat anderen van je vinden. Daarom ging ik uiteindelijk weg."

Dat hele gedoe

Vader van Osch heeft de smaak goed te pakken, moeder allerminst. Hun zoon: "Mijn vader heeft zich er vol overgave op gestort en is nog steeds heel enthousiast. Hij grijpt elke mogelijkheid aan om in de wondere wereld te communiceren. Mijn moeder vindt het helemaal niks, onzin en tijdsverspilling. Het gaat volledig langs elkaar heen. Dat is ook min of meer mijn conclusie."

Joep van Osch mist Facebook alleen vanwege zijn zus die naar Mexico emigreerde en alles wat ze deelt aan foto's en ervaringen via Facebook verspreidt. "Maar ik wil er niet terug. Voor je het weet krijg je dat hele gedoe weer over je heen."

Ook andere online communicatie vindt Van Osch verre van zaligmakend: "Natuurlijk brengt het internet veel moois met zich mee, maar vaak is het zo oppervlakkig. Neem e-mail. Dat werkt vaak niet goed, bijvoorbeeld niet om af te spreken. Ik bel liever op of maak een afspraak met vrienden."

Spiegel voor een generatie

Chatten deed hij sowieso niet, met Hyves deed hij mee als middelbare scholier. Hij zit nog wel op LinkedIn. Maar dat gebruikt hij niet om te communiceren, maar om gevonden te kunnen worden voor zijn werk en studie. Van de reacties op zijn film geniet hij: "Die is heel positief ontvangen. Veel mensen herkennen het. Als spiegel voor de Facebook-generatie is het geloof ik wel geslaagd."

Nu storten sociale netten als CU2 en Sugababes eerder in en volgens velen is ook Hyves nu aan de beurt, wellicht gevolgd door Facebook. Van Osch: "Ik heb tot nu toe van drie mensen gehoord dat ze naar aanleiding van de film ook gestopt zijn. Dus Facebook blijft populair. Mijn film werkt vooral als spiegel voor deze generatie. Het is niet mijn bedoeling om iedereen over te halen te stoppen."