PayPal is een briljant betaalsysteem. Consumenten kunnen snel gemakkelijk geld naar elkaars Paypal-account overmaken. Eerst geld van een creditcard of een 'checking account' (een standaard Amerikaanse bankrekening) in het PayPal-account storten. Dan inloggen op PayPal.com, e-mailadres van de begunstigde en bedrag invoeren en de rest wordt achter de schermen en via e-mail afgehandeld.

Waar DigiCash in het verleden jammerlijk faalde, kwam PayPal wel van de grond. Vooral dankzij online veilingen, en met name eBay, die voor ongeveer zeventig procent van alle PayPal-transacties zorgen. PayPal verdient geld met een commissie van ruwweg drie procent. Goedkoper dan credit card-maatschappijen en goed voor de concurrentiepositie: PayPal heeft negentig procent van alle e-mail betalingen in handen. PayPal zou een kleine dertien miljoen klanten hebben en ongeveer de helft van alle klanten was in de eerste helft van 2001 actief.

Dat is mooi. Maar de euforie op de beurs en de artikelen over een dot-com revival zijn misplaatst. Okay, het aandeel PayPal maakte op dag 1 meer dan vijftig procent winst en haalde ruim 70 miljoen dollar binnen. Niet zo goed als bijvoorbeeld het aandeel Yahoo! dat honderden procenten steeg in de doldwaze dot-com dagen, maar zeker niet slecht voor deze tijd. En PayPal zou op papier een miljard dollar waard zijn.

Maar dat is op papier! En heeft dan niemand wat geleerd van de dot-com bust? Al die failliete dot-coms waren ooit op papier o zo veel waard. En een revival? Laten we vooral niet vergeten dat er nog steeds dot-coms op de fles gaan, en dat er verlies wordt geleden, ook bij PayPal!

Vorig jaar maakte PayPal ruim 107 miljoen dollar verlies, wat het totale verlies in het tweeëneenhalf-jarig bestaan van PayPal op 265 miljoen dollar bracht. In de prospectus van PayPal werd geschreven dat het bedrijf niet in staat zou kunnen zijn winstgevend te worden of te blijven in de toekomst...

Dat is niet het enige probleem voor PayPal. Het bedrijf CertCo sleepte PayPal voor de rechtbank omdat PayPal inbreuk zou maken op een patent van CertCo. Dit slechte nieuws was voor PayPal aanleiding de beursgang uit te stellen. En er is meer slecht nieuws: PayPal heeft (nog) slechts in enkele Amerikaanse staten een vergunning om bankzaken te doen en botst daardoor met Amerikaanse bankreguleringen. De dienst werd daarom in de staat Louisiana onlangs geschorst.

Niet vreemd dus dat het aandeel PayPal al snel dollars zakte na het initiële enthousiasme. En zachtjes bleef zakken richting de koers waarmee het startte, en daar binnenkort wel eens onder zou kunnen duiken.

En dan is er nog meer slecht nieuws: al het goede nieuws over PayPal werkt uitnodigend op de concurrentie, zoals Billpoint en eBay's eigen betaalsysteem. En de reuzen Mastercard en Citigroup's Citibank. Bedrijven die wél winst maken en geld genoeg hebben voor een agressieve concurrentieslag. Ze ruiken allemaal het geld van de consument. Ook als deze platzak is, want dan is er zoiets prachtigs als Krediet. Leef nu, betaal later, maar dan wel veel meer, aan rente.

Naast reclame voor medicijnen (met allerlei bijwerkingen), eten (fast food) en auto's (uiteraard met financiering), word je hier doodgegooid met reclame voor leningen en credit cards. Zo kun je hier overal wel een credit card krijgen. Barnes & Noble is een (online) boekhandel maar verschaft eenieder graag een credit card. En zo zijn er meer, waaronder PayPal.

Het lijkt allemaal zo mooi, maar je wordt er uiteindelijk niet vrolijk van. En echt zonniger tijden voor consument en dot-com, voor werknemer, werkgever en de beurs, lijken nog ver weg. Een voorbeeld. Een programmeur in Brooklyn raakte zijn baan kwijt. Zijn credit card was zijn redding, ook voor de eerder geplande verhuizing naar een groter appartement, waar hij nu slaapt op een matras dat hij bij het grof vuil op straat vond. Hij heeft misschien een nieuwe werkgever gevonden. Hij werkt er onbetaald op proef. Die proef duurt inmiddels al bijna een maand en het is nog altijd onduidelijk of hij de baan en dus geld zal krijgen. De credit card-schuld zit inmiddels aan de limiet van 5000 dollar.