De rechter heeft nu geoordeeld dat de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) geen bestuursorgaan is en dat dus documenten over het Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP) niet openbaar hoeven gemaakt. Landelijk beleid wordt daardoor mistig en alles blijft nu bij het oude: de VNG verprutst en u mag middels belastingen (honderden?) miljoenen voor falende overheids-ICT betalen. Alleen het plannetje werkt niet.

VNG ironie

Verbergen

De VNG vervult een sleutelrol in het uitrollen van het NUP richting gemeenten, omdat zij moeten coördineren en aanjagen. Als er twijfel over het succes ontstaat dan kun je proberen het falen te verbergen door commentaar te weigeren, documenten niet te geven en met allerlei smoesjes mensen wegsturen, maar het heeft geen zin.

De sporen van het eigen falen zijn kinderlijk eenvoudig te achterhalen. Toets de resultaten bij gemeenten en je ziet dat er weinig tot niets gebeurt. Vraag 441 gemeenten om de onderliggende stukken en géén document laat ook maar het begin van coördinatie, enthousiasmeren of voorlichting zien. Dan hoef je geen Sherlock Holmes te heten om te herleiden dat het helemaal misgaat en dat ingrijpen nodig is.

Of het heel formeel verbergen achter een duidelijk gat in de wet helpt, durf ik te betwisten. Want er zijn al heel wat 'smoking guns' in dit dossier boven tafel gekomen. In combinatie met de weigerachtige houding van het VNG levert dit de volgende inzichten op. Kies maar uit: geen prioriteit, incompetentie, gebrek aan wil, gebrek aan overwicht, gemakzucht, luiheid, zakkenvullerij, ondervonden tegenwerking, onbegrip, conflicterende belangen, onervarenheid en ga zo maar door.

Struisvogelpolitiek

Ondertussen is en blijft het feit dat de digitale dienstverlening van de overheid zou verbeteren en dat er weinig wordt gerealiseerd. Daarop is kennelijk een tactiek gevoerd van stil in een hoekje zitten en wachten tot het over gaat. Weer niet slim.

Journalisten zijn soms vasthoudend en gaan niet weg. Dan heb je opeens diverse problemen. Telt u mee? Falend ICT-beleid, een rechtszaak aan de broek, veel aandacht in de media, boze politici die allerhande vragen stellen en de dreiging van een wetswijziging. En daar valt niets aan te negeren.

Het oorspronkelijke probleem ziet uiteindelijk ook de contractspartner BZK en die sturen dan niemand minder dan Arthur Docters van Leeuwen (oud-voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten) om de zaak te onderzoeken. Ook dat kun je niet negeren.

Geheimhouden

Ook de poging om het eigen mislukken geheim te houden faalt uiteindelijk. Het onderzoek is vernietigend en het NUP krijgt de rode kaart. Dat onderzoekt lekt – zoals eigenlijk altijd – uit en zelfs dat blijft niet geheim.

Daarom is nu al bekend dat het NUP ons bij falen diep kan raken: “Daartegenover zal er sprake zijn van grootscheepse zichtbare verspilling van overheidsgeld, wanneer dit mislukt. Bovendien is er het grote afbreukrisico wanneer implementatie niet goed gebeurt en bijvoorbeeld resulteert in schending van de rechten van de burger, of in fouten bij transacties tussen overheid en burger, of bij fouten in handhavingacties vanuit de overheid.”

De slotsom is niet meer geheim en het programmabureau NOiV verklaart het NUP inmiddels dood en wil een NUP v2. Ik wil nog steeds reconstrueren waarom ook dit overheidsbeleid faalt en dat zal uiteindelijk ook wel helder worden. Voor precies zulk onderzoek is namelijk de Wet openbaarheid van bestuur gemaakt.

Samen met diverse mensen die mij helpen en mijn advocate Irene Scholten-Verheijen (mijn held) ga ik in hoger beroep en als het moet naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Een waakhond van de democratie hoort overheidsbeleid uit te pluizen. Zeker als hard wordt gewerkt informatie niet transparant te laten worden. “Verbergen”, “Negeren”, “Geheimhouden” … deze waakhond lust ze rauw.