Het kabinet wil binnen drie jaar een verbod op downloaden uit illegale bron. Dat wordt onrechtmatig én strafbaar. Met handhaving. Hoe en wie dat gaat doen, is allemaal nog onduidelijk. Daar zal die drie jaar hard voor nodig zijn.

Het plan is globaal in lijn met het advies van de Kamercommissie Gerkens van afgelopen juni. Vijf argumenten vóór het plan op een rijtje.

Exit heffingsstelsel

De 'echte downloadert' doet het al lang zonder lege cd's en dvd's, maar vergeet niet dat de omstreden heffing op lege media ook voor harde schijven, flashgeheugens en digitale muziekspelers kan gelden. Dat is niet aan de orde, omdat het heffingsstelsel is bevroren. Maar dat is uitstel, geen afstel. Maar nu dus wel.

Het thuiskopiestelsel wordt overbodig gemaakt. Blanco mediadragers kunnen goedkoper worden, dus niet alleen cd's en dvd's maar ook toekomstige opslagmedia. En huidige opslagstations als harde schijven en ssd's staat geen prijsverhoging te wachten. Mooi toch?

Plus, de organisatie die over die heffingen steggelt, de SONT, en de organisatie die ze int, verdeelt of op de plank laat liggen, Stichting de Thuiskopie, kunnen beiden worden afgeschaft. Daar zullen weinigen een traan om laten.

Nieuwe modellen

Laten we eerlijk zijn: bedrijven gaan echt niet nieuwe business modellen proberen zolang ze grote verliezen lijden - of zien. Enerzijds omdat ze zo lang mogelijk huidige activiteiten willen melken. Anderzijds omdat die nieuwe modellen veel investeringen vereisen en er weinig zeker is over terugverdienen.

Want de vraag naar betaalde content is een probleem, zeker in Nederland: waarom zou de consument betalen als die gratis en legaal kan downloaden uit illegale bron?

Bovendien brengt een nieuw model een nieuwe situatie met zich mee, en dat is eng. Heb je dan nog wel marktaandeel, macht en verhoudingen die je nu gewend bent? Er hoeft maar een Mac-maker een gouden idee te krijgen, of een Google langs te komen, om alles op z'n kop te zetten. Dat laatste geldt nog wel, maar nu komt er tenminste vraag door het aanpakken van het illegale aanbod. En meer concurrentie in de nieuwe modellen kan hoge prijzen verlagen en ongewenste zaken als drm verzwakken. Het kabinet hanteert nu de wortel én de stok voor de contentindustrie: Het uitfaseren van het thuiskopiestelsel is de stok, het downloadverbod is de wortel. Dus de boodschap is duidelijk: innoveer en investeer nu!

Einde uitzondering Nederland

Gleichschaltung van de wet- en regelgeving met de rest van Europa. Nederland heeft al jaren een status aparte; het is het enige land waar downloaden van illegaal materiaal legaal is. Dat betreft dan muziek en films, software downloaden is weer wel illegaal. Verwarrend, door veel consumenten toegejuicht en door velen als bijna grondwettelijk recht gezien.

Politiek gezien een belangrijk punt voor de Nederlandse regering. Niet in het minst omdat er op EC-niveau al geruime tijd serieus gekeken wordt naar nieuwe modellen, nieuwe impulsen voor de Europese markt en industrie. Sterker nog: niet alleen gekeken, maar nu ook daadwerkelijk gehandeld. De Europese Commissie heeft laatst nog een principeakkoord gesloten met de muziekindustrie. Er valt namelijk nog een flink deel van de Europese markt te ontginnen.

Daarnaast is het juridisch een stuk consistenter. Het is altijd al een rare situatie geweest: het downloaden van illegaal gekopieerd en illegaal gedistribueerd materiaal vanaf een illegale bron is zelf niet illegaal. Kopiëren, doorsturen, uploaden, distribueren en een of alle van voorgaande handelingen faciliteren, is wel illegaal. Vandaar ook dat gebruik van BitTorrent wel illegaal is, maar downloaden vanaf nieuwsgroepen of websites niet. Een typisch Nederlands gedoogbeleid. Pragmatisch en begrijpelijk, maar in de kern inconsistent.

Downloaden is passé

Is downloaden en dan bezitten niet iets van het verleden? Wil de consument iets hebben of er toegang toe hebben, op het moment dat hij of zij wil? Een grote muziekverzameling thuis hebben, en dan onderweg of op vakantie zonder muziek - of met een subset - zitten. De populariteit van YouTube bevestigt de notie dat toegang tot een rijk aanbod belangrijker is dan zelf bezitten. Er zijn ook al jarenlang veel meer films verhuurd dan verkocht. Ook dat is toegang versus bezit.

Wetenschappers, analisten en auteurs voorspellen al geruime tijd 'het tijdperk van toegang'. Neem een boek uit 2000, of een wetenschappelijke thesis van eind jaren zeventig. Over de sociale gevolgen van informatietechnologie, van de 'informatie explosie'. Eerstgenoemde boek staat toevallig thuis in de boekenkast, dus is nu niet toegankelijk. Het tweede is zó online terug te vinden, en toegankelijk.

Individu en isp erbuiten

Het kabinet is zich terdege bewust dat 'Franse praktijken' een zeer averechts effect kunnen hebben. "Het strafbaar stellen en als onrechtmatig aanmerken van downloaden uit illegale bron heeft volgens het kabinet wel als nadeel dat het handhavingsbeleid zich op de privésfeer zou kunnen gaan richten en dat er een vorm van controle op het internetgebruik van particulieren zou kunnen ontstaan. Dit zou kunnen leiden tot een afname van het maatschappelijk draagvlak voor het auteursrecht in het algemeen. Ook zou in dat geval de bereidheid van consumenten om te betalen voor content kunnen verminderen."

Een belangrijk punt is dat het handhavingsbeleid zich dus niet zal richten op individuele downloaders, maar is het erop gericht "om de illegale activiteiten van commerciële partijen uit te bannen."

En last but not least, de isp's blijven erbuiten. Hierin verschilt de visie van het kabinet met die van de commissie Gerkens, die wel een rol ziet voor isp's bij de handhaving van het downloadverbod. De regering schrijft echter: "De rol van ISP’s beperkt zich tot het faciliteren van de toegang tot het internet en strekt zich niet uit tot het beheren van content." Daar zullen we het kabinet aan houden.