Oracle slijpt de messen, de community pakt de vorken op. Want dat is het mooie aan open source; het kan altijd 'forken'. Dankzij de openheid van de broncode kan elke ontwikkelaar een aftakking maken van een stuk software. Alleen is dat niet altijd afdoende om echt een opvolger te zijn voor succesvolle software.

Zeker niet als er naamsbekendheid, zakelijke support, merkenrechten en patenten meespelen, als wapens in de handen van Oracle-ceo Larry Ellison. Een steenrijke topman die als een van de weinige ict-oudgediende topmannen nog altijd met succes regeert. Een harde zakenman die niet de aanpak van de zachte heelmeester hanteert. Vijf goede gevolgen hiervan:

OO.o eindelijk op kamers

De coup was al jaren in de maak, blijkt nadat die opstand echt heeft plaatsgevonden. Insiders en oplettende ict-kenners hadden al wel eerder gehoord van gemorrel in de gemeenschap rond het open source-kantoorpakket OpenOffice. Correctie: OpenOffice.org, want dat is de echte naam. Waar Oracle trouwens het auteursrecht van bezit.

Dus heet de software voortaan LibreOffice. De ontwikkelaars verbreken de banden met het commerciële bedrijf dat hele andere plannen heeft met de open source-software. Dat wordt een online-dienst, een SaaS (software as a service), kantoorapps in de coud. Net als Google Docs.

Over het 'traditionele' softwarepakket vooralsnog geen bericht, noch over de betaalde vorm StarOffice noch over de gratis open source-uitvoering OO.o. Maar waarom een online en een te-installeren kantoorpakket onderhouden? Dat is alleen zinnig als je er geld mee verdient, veel geld. Wat op de Office-markt, pardon: office-markt, alleen het geval is als je Microsoft bent. Of al groot bent in de online-markt, zoals Google, en dus geen lokaal pakket (meer) nodig hebt. Goed dus dat LibreOffice op eigen benen gaat staan, want op straat zetten dreigde al.

Inhaalplannen voor Java

Java krijgt van Oracle een flinke impuls wat betreft gebruik op mobiele apparaten. Waar Java-maker Sun er al jaren prat op ging dat zijn vinding draait op zoveel miljard mobiele telefoons wereldwijd, een enorme groeimarkt, wist het daar relatief weinig munt uit te slaan. Oracle wil dat anders doen en heeft op zijn conferentie JavaOne dan ook plannen onthuld om mobiel Java te 'turbo-boosten'. Mede om smartphonebesturingssysteem Android van Google te passeren.

Dit terwijl de onafhankelijke Java-bestuursraad JCP (Java Community Process) al vóór de JavaOne-conferentie een besluit had genomen zich af te scheiden van Oracle. Ja, net als nu OpenOffice.org, correctie: LibreOffice. Het JCP wil los van de softwareproducent en draagt die op het bestuursorgaan onafhankelijk te verklaren. Pardon? Ja, daar is kennelijk toestemming van Oracle voor nodig.

De Java-gemeenschap, waaronder ook ict-leveranciers die hun lot hebben verbonden aan Java, maken zich zorgen dat Oracle vooral munt wil slaan uit deze aanwinst uit de Sun-boedel. Ja, misschien moet Java maar eens echt zelfstandig zijn. Wat ook al jaren wordt gezegd, al toen Java nog onder Sun viel. Maar nu Oracle de scepter zwaait, is de noodzaak nog wat groter geworden. Dus mogelijk dat de verzelfstandiging van Java nu toch op gang komt. Een afsplitsing die oorspronkelijk juist door Oracle is geëist. Toen het Java niet zelf in handen had.

Euthanasie voor OpenSolaris

Oracle heeft de stekker uit OpenSolaris getrokken. Dit na een oorverdovende - en veelzeggende - communicatiestilte, waar de externe OpenSolaris-board al nattigheid over voelde. De open source-uitvoering van Suns Unix-variant Solaris is niet meer. De nieuwe eigenaar houdt de commerciële ontwikkeling van dit besturingssysteem in eigen hand; het wil concurrenten geen voorsprong geven. Jammer voor de developers die hier tijd en moeite in hebben gestoken. Maar zij kunnen hun kennis en kunde nu steken in andere open source-projecten, zoals misschien Linux.

Solaris is al jaren, zoals veel Unix-varianten, technologisch geavanceerd en geschikt voor echt zwaar gebruik. Hulde dan ook voor het nette antwoord dat toenmalig Sun-ceo Scott McNealy ooit in een conference call gaf aan een Amerikaanse junior reporter. Die vroeg wanneer Sun nou eens dat Solaris ging schrappen ten gunste van Linux. Het open source-besturingssysteem dat toen, zoveel major kernel releases geleden, nog niet echt goed schaalde naar zware multiprocessorsystemen, zoals die Sun voert.

Toch heeft Sun na aanvankelijk afwijzen en afkraken van Linux, er mee gespeeld. En het ook echt met serieuze bedoelingen gevoerd. Totdat het bedrijf besloot het ondergeschoven kindje van zijn x86-uitvoering van Solaris neer te zetten als alternatief voor Linux. En het ook echt open source te maken, en dan niet alleen Solaris x86 maar heel Solaris. Wat uiteindelijk begin 2005 is gebeurd. Het is Sun sindsdien niet gelukt om met dit 'open sourcen' veel terrein te winnen. Iets waar Oracle ..

Natuurlijk, ook van dit open source-project is er een 'fork', maar of die een groot marktaandeel en lang leven is beschoren… Dat valt te betwijfelen. Zakelijke gebruikers willen toch support, van een grote of bekende partij. Privégebruikers hebben of Sun-hardware nodig of een vrij specifieke set x86-hardware, die nogal wat nauwer is dan waar ze al Linux op kunnen draaien.

Bijdragen aan Linux

En over Linux gesproken: Oracle is daar nu ook ontwikkelaar van. Formeel gesproken dan. Het bedrijf heeft vier jaar geleden de Linux-distributie van Red Hat genomen en daar een eigen kloon van gemaakt. Die het levert en ondersteunt. Nu gaat het roer om: Oracle bakt een eigen Linux-kernel, want Red Hat loopt jaren achter met zijn enterprise-distributie. Zegt Oracle, die in zijn eigen kernel de nieuwste mogelijkheden mee wil nemen.

En daar ook zelf aan werkt. Oracle heeft al gepocht dat zijn verbeteringen Linux niet alleen moderner en veiliger maken, maar ook veel sneller. De optimalisaties van het softwarebedrijf versnellen de laad-, opslag- en verwerkingstijden, claimt Oracle.

Voordeel van de zogeheten 'virale aard' van de voor Linux geldende open source-licentie GPL is dat aangebrachte verbeteringen zelf ook weer geheel open source moeten zijn. Dus Oracle's aanpassingen zijn beschikbaar voor heel Linux, en kunnen door de kernelontwikkelaars ook worden opgenomen in de officiële kernel.

Fijn, een aartsvijand

Nog een bijkomend voordeel van Oracle voor open source: unificatie. Er is weer een vijand, een grote en gevaarlijke vijand. Nu Microsoft meer en meer koketteert met openheid (al dan niet gedwongen en gedeeltelijk) en op bepaalde vlakken irrelevant is geworden - of wordt gevonden. Oracle wordt door velen met wantrouwen en ronduit afkeer bekeken.

De nieuwe 'volksvijand nummer één' voor open source brengt niet alleen de gemoederen in beweging. Ook de gemeenschap komt in beweging, van open source-voorstanders tot liefhebbende - of simpelweg: eraan verdienende - bedrijven. De gewenste verzelfstandiging van Java-bestuursraad JCP, de coup rond OpenOffice.org, de steun van OO.o-aftakkers als IBM en Novell, de oproep tot verzet van de Free Software Foundation, er is aan alle kanten beweging. Op het eerste oog lijkt er misschien sprake van verdeeldheid, door 'forking' en afscheidingen, maar de gelederen worden echt gesloten.

Overigens draagt Oracle zelf ook actief bij aan de unificatie, in ieder geval voor Java. Daarvoor doet het bedrijf een flinke bijdrage voor de verslapte bewaking van het paradigma: 'write once, run anywhere'. Het oude Sun is ooit fel in de aanval gegaan tegen Microsoft toen die het waagde om Java te voorzien van toevoegingen waarmee het platformonafhankelijke platform werd gebonden aan een eigen platform, van één leverancier. Maar het latere Sun is opmerkelijk coulant gebleken waar het Google's gebruik en ontwikkeling betreft van de Java-implementatie Dalvik. Dat is een zogeheten 'clean room'-implementatie van Java, maar code moet wel specifiek voor Dalvik worden gecompileerd, zegt Gartner. Oracle is het gevecht aangegaan met patenten.

Adobe heeft dus helemaal gelijk dat Oracle "de nieuwe aartsvijand is voor open source", maar dat is geen slechte zaak. Beter een goede vijand dan een zwakke vriend.