Downloadsnelheid was de eerste twaalf jaar van breedband internet de norm voor de markt. Reggefiber predikt met Glashart de geneugten van uploadsnelheden. Hoe gaan we langzaam maar zeker naar een upload-economie?

1. De uitrol: waar staat Reggefiber?

In Zeewolde verschafte Reggefiber deze week nieuwe cijfers: ruim 500.000 woningen met glas tot de voordeur (Fiber to the Home, FttH), waarvan 385.000 aangesloten met apparatuur in de meterkast en totaal 150.000 abonnees. “In 2009 zijn we wat achterop geraakt met de verkoop als gevolg van de testen met KPN. In 2010 hopen we in te lopen”, zegt marketingmanager Gaby ter Keurs van Reggefiber.

In december weekte KPN met een persconferentie en een interview met bestuurder Eelco Blok de indruk dat het de aanleg van glasvezel zou ‘temporiseren’. Dat is niet juist volgens Reggefiber. Weliswaar komt er eerst een ‘snellere Adsl’, te weten Vdsl omdat anders de achterstand op de tv-kabel te groot wordt, maar glasaanleg wordt niet vertraagd. Ter Keurs: “Dit jaar gaan we naar 700.000 aansluitingen en daarna versnellen we naar de 2 miljoen.”

Dat aantal moet tussen 2013 en 2015 worden bereikt. Wanneer precies? “Dat is afhankelijk van de vraag en vraagbundeling, want dit is succes gedreven. Waar aantoonbaar genoeg belangstelling bestaat beginnen we te graven.”

2. Het open netwerk: wat is de praktijk?

1. Passieve laag: kabels, wijk- en schakelkasten: Reggefiber

2. Actieve laag: schakel- en belichtingsapparatuur tot en met eindgebruiker, met de management-, stuur- en beheersystemen: BBned, KPN en Reggefiber Wholesale

3. Dienstenlaag van de serviceproviders: XMS, KPN, Concepts ICT, Solcon etc.

Opta stelde een interconnectietarief vast voor de passieve laag: 15 euro maximaal, maar geen tarief voor de actieve laag. Daar heeft Reggefiber nu handig haar eenheid ‘Wholesale’ tussen geplaatst. BBned acteert op een lager pitje vanwege de recessie en KPN loopt nog niet zo hard.

Wat providers betalen aan Reggefiber Wholesale is niet openbaar. XMS is weer voor 50 procent in handen van Reggefiber, dus is er verticale marktmacht. Dat geld ook voor KPN die voor 41 procent eigenaar is van Reggefiber. En in bijvoorbeeld Almere waren er al klachten dat KPN de providermarkt voor zich opeist.

KPN mikt voor 2012 op een totaal van tussen de 600.000 en 800.000 klanten voor zijn glasdiensten. Dit komt ongeveer overeen met één op de tien huishoudens in Nederland. De rest van de markt is ongewis. En mag KPN XMS overnemen?

De tragiek wil dat de uitvinder van dit model, Amsterdam, wel het model voor de poorten van de hel van de Europese Commissie haalde met goedkeuring, maar in de barre praktijk zich verslikte. Gezien de kracht van de kabelaars is verticale markt in het ‘open model’ wellicht noodzakelijk om snel optimale concurrentie te krijgen. Hoewel die niet ‘optimaal’ is gezien het duopolie met twee aanbieders van infrastructuur. De open kabel laat op zich wachten, met enkele uitzonderingen.

3. Kosten en opbrengsten

Zowel UPC, Ziggo en andere kabelaars als de glasvezelproviders als XMS en ICT Concepts beiden pakketten tussen de 40 en 80 euro met al dan niet televisie en telefonie en ongeveer gelijkluidende downloadsnelheden. Er mag eens een tientje verschil tussen zitten maar dat moet ieder met zijn postcode weten uit te vogelen bij vergelijkers.

De opbrengsten voor tv-kabel exploitanten zijn hoog. Het netwerk is afgeschreven en het opwaarderen naar Docsis-3 kost per aansluiting minder dan 50 euro. Er is nog voldoende ruimte om op prijs te concurreren, zij het dat de aandeelhouders van Ziggo – dat behoorlijk met schulden is volgeladen door Warburg en Cinven – en van UPC – bekende hebzucht van Liberty – dat zo lang mogelijk toestaan.

Gezien de rek in de coax capaciteit en ten behoeve van de winstgevendheid verzetten de grote kabelaars zich met hand en tand tegen verglazing van het aansluitnet. Kleinere partijen als Cai West, Kabel-Noord en Harderwijk gaan wel – deels - over op FttH, wat scheurtjes in het kabelfront veroorzaakt. Ze denken aan de lange termijn.

En dat doet ook Reggefiber. Een aansluiting kost gemiddeld iets minder dan 1.000 euro momenteel. Dat schrijft Reggefiber af in 25 jaar, inclusief rente vijf tientjes per jaar ofwel een maandabonnement. Geen wonder dat Reggefiber 30 procent realisatie van abonnementen per net al mooi vindt en bij 40 procent winst kan maken.

KPN vindt niettemin dat Reggefiber maar 150 miljoen euro moet gaan lenen bij de Europese Investeringsbank en pensioenfondsen moet aanspreken. In Luxemburg doorloopt Reggefiber/KPN momenteel de procedure voor die lening. Volgens ingewijden moet een consortium worden gevormd om Reggefiber deze lening te verstrekken.

KPN is overigens qua aandeelhouders ook een Amerikaans bedrijf, net als ook UPC en voor het grootste deel ook Ziggo. Onze innovatie met infrastructuren wedijvert met de eisen voor winstgevendheid waar de Scheepbouwers van deze wereld mee te maken hebben.

4. Wat doen we met die megabits?

In downloadsnelheden ontwikkelt de tv-kabel zich met Docsis 3 razendsnel en maakte Adsl tot een verouderde technologie. Nog meer downloadsnelheid hebben veel Nederlanders nog niet nodig, totdat HD over meer kanalen tegelijk de huiskamer binnen moet stromen.

De glasvezelmarketing zal meer en meer de ‘upload’ gaan benadrukken. Reggefiber wist donderdag te vertellen dat op het Glasnet in Nuenen de gebruikers hun uploadsnelheden nagenoeg evengoed benutten als de downloadsnelheden. Experts in de kabelwereld twijfelen sterk aan het waarheidsgehalte van deze uitspraak.

Maar boeiend is die wel. Immers, zoveel films van kleinkinderen zijn er ook weer niet om te uploaden en voetbalwedstrijden en kerkdiensten vinden alleen in het weekend plaats. Dus is Nuenen een p2p-rovershol waar weldra de petten van Brein op de deur van het gemeente- en bejaardenhuis zullen bonzen? Reggefiber zwijgt verstandig op die vraag.

Uploads hebben steeds meer aantrekkingskracht. Vincent Everts verhaalde van een inbraak in zijn woning en de ‘maanden’ die het hem kost om met de uploadsnelheden via KPN en/of UPC een online back-up aan te maken. Met glas is dat geen probleem meer.

En online gaming zal met symmetrische snelheden eindelijk echt een feest worden. Om maar niet te spreken van Skype waarvan de haperingen ons langzamerhand de keel beginnen uit te hangen, en waarvoor we telepresence in 3D-HD willen hebben.

En het Filmfestival Rotterdam testte recent een lab waarin je als amateur met stukken films van professional mocht gaan knoeien. Dat is een verzoeking als je moet uploaden met adsl of via de tv-kabel.

5. De echte revolutie: naar een upload-economie?

De downloadmarkt in breedband is een rechtstreekse erfgenaam van de massamedia van de 19e eeuw: een select gezelschap creatieven heeft de talenten en macht om voor een grote massa attractieve programma’s te produceren voor de beeldbuis. Aan dat model wordt geknaagd.

Maar ook in het groot: als deze crisis één ding heeft aangetoond, is dat het failliet van de mega-organisaties. Dat minister Bos door het ouderwetse journaille in Den Haag als Politicus van het Jaar 2009 is gekozen omdat hij grootbanken met ons belastinggeld op de been hield, is deerniswekkend. Echt lef zou hij getoond hebben met innovatie van het financiële stelsel, wat ook het bonusprobleem opgelost zou hebben.

Met Andrew Keen ben ik het eens dat web 2.0 ons nog weinig fraais heeft mogen brengen in uitingen. Maar tegelijkertijd evolueert de markt onmiskenbaar naar een totaal ander productie- en distributiemodel van diensten en waarden. De app stores vormen het mooiste bewijs.

Bij die omwenteling van de economie hoort een hoge uploadsnelheid van verbindingen. Lang niet iedere burger zal belangrijk gaan bijdragen aan die economie vanaf zijn apparatuur thuis, maar wel een groeiend deel. De creativiteit van dat deel, de kurk van wat je natuurlijk geen ‘nieuwe economie’ moet gaan noemen, zal – mogelijk zeer – langzaam maar zeker de upload tot kern maken van de breedbandmarkt.