Deze week werd bekend dat muziekrechtenorganisatie Buma/Stemra broedt op een vooruitstrevende manier om het probleem van filesharing aan te pakken. In plaats van lijdzaam toe te zien hoe muziek massaal en illegaal wordt gedeeld óf hardhandig te gaan handhaven, wil de organisatie filesharing legaliseren. Door het te licentiëren.

Via internetproviders krijgen abonnees de mogelijkheid voor 5 à 10 euro per maand muziek te downloaden én uploaden via p2p-netwerken (peer-to-peer), bepleit de organisatie. Webwereld vroeg her en der om reacties.

Providers

De providers vormen een cruciale spil in dit voorstel. Zij moeten bereid zijn het model te omarmen. Ze kunnen het zelfs gaan exploiteren, want ze krijgen provisie over de geïnde licentiegelden. Dat klinkt aanlokkelijk, maar het is nog volledig mistig wat daar aan ‘registratieverplichtingen’ tegenover staat. Als dat zoiets als Deep Packet Inspection (DPI) is dan ziet in elk geval XS4All het niet zitten, meldde de provider al.

KPN kan nog niet uitgebreid op het idee ingaan, maar sluit zich aan bij zijn dochter XS4All: “We juichen het toe dat er vanuit die kant initiatieven komen, maar we zien nog veel technische haken en ogen”, verklaart een woordvoerder.

Ook kabel-isp UPC houdt zich nog op de vlakte: “Wij kennen het voorstel nog niet en kunnen dan ook de exacte consequenties ervan nog niet doorgronden, maar uiteraard staan we open om over gedegen initiatieven te praten waarin zowel innovatie van content als een positieve klantervaring ('digitaal vertrouwen') voorop staat.”

Entertainmentindustrie

De NVPI, de branchevereniging van de entertainmentindustrie, is sceptisch. “Ik zou het geen voorstel noemen, maar het is op zich een interessante denkrichting”, aldus de zegsman. “Het is een denkrichting die uitgaat van het verbodsrecht, dat is belangrijk. Het is geen heffing, maar een licentie. Maar daardoor rijst de vraag: wat doe je met mensen die niet de licentie afsluiten? Die moet je toch op de een of andere manier gaan handhaven, dat zegt Buma/Stemra zelf ook. Ten tweede, Buma gaat er niet als enige over. Ze vergeten op dat punt de artiesten en de producenten te vermelden.”

Ook betwijfelt NVPI of het idee überhaupt zal aanslaan bij zusterorganisaties die gaan over buitenlands repertoire. Bovendien is het voor een organisatie als Buma niets nieuws. “Het is een variant die past bij hun core business: incasseren, beheren en verdelen.” Helaas kan NVPI over deze kwestie (nog) niet namens haar leden, de platenmaatschappijen, spreken. “Geen idee, dat is hun business.”

Stichting Brein, die voor de entertainmentindustrie op piraten jaagt, noemt het idee van Buma/Stemra "natuurlijk interessant". Directeur Tim Kuik mailt: “Aan de basis ervan ligt het exclusieve toestemmingsrecht van de creatieve maker. Dat moet dan ook voor niet-commercieel downloaden voor eigen gebruik teruggegeven worden aan de maker. Dat hoeft geen pijn te doen, het geldt al voor software en games dus waarom niet ook voor muziek, films en digitale boeken? Het is een voorwaarde om legale zakenmodellen mogelijk te maken. Als niet-commercieel downloaden voor eigen gebruik namelijk al bij de wet is toegestaan dan hoef je geen licentie te kopen. Hoe rechthebbenden hun recht uitbaten is verder niet aan BREIN, wij zijn er alleen maar voor om te zorgen dat het recht beschermd wordt en er dus nog iets overblijft om uit te baten.”

Burgerrechtenclubs

De Consumentenbond noemt het een "belangrijke stap". Maurice Wessling: “Hieruit blijkt dat Buma/Stemra toe wil naar het legaliseren van up- en downloaden." De Bond ziet echter wel een aantal problemen. Ten eerste is het voordeel van licentie voor de consument onduidelijk. “Wat is nu het voordeel als je die licentie neemt? Je moet ze verleiden met kwaliteit en service, maar dat zit hier niet in.”

“Ten tweede: voor die registratie wil Buma/Stemra natuurlijk behoorlijk in het verkeer gaan graven met bijvoorbeeld DPI. Daarvoor is speciale infrastructuur nodig bij de isp’s en die kan je ook voor andere dingen gebruiken... Ten derde: ze leggen het heel erg neer bij de isp’s. En ik zie niet anders dan dat die abonnementen gaan differentiëren. Een goedkoop abonnement waar p2p is geblokkeerd en een duur abonnement waar p2p open staat. Dit raakt de hele netneutraliteitsdiscussie. Je moet je afvragen of zoiets wel wenselijk is, of je dat het aan de markt moet overlaten. Wellicht moet je dan toch beter naar een heffing.”

Daarnaast vraagt de Consumentenbond zich af hoe het zit met het delen van andersoortige bestanden zoals bijvoorbeeld films en e-books. Buma gaat immers alleen over muziek. Wessling: “Niemand zit te wachten op een stapeling van licenties.” De Bond noemt het idee een "fundamentele keuze". “We moeten goed stilstaan bij de consequenties voordat we gaan juichen.”

Digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom (BOF) mengt zich ook in het debat. "Bits of Freedom juicht het toe dat Buma een constructieve oplossing aanreikt om de patstelling in het filesharing-conflict te doorbreken. Uiteraard zitten er nog wat haken en ogen aan, maar dat doet niet af aan het belang van deze eerste stap”, schrijft directeur Ot van Daalen.

De inzet van DPI om te bepalen welke makers hoeveel geld krijgen is echter onwenselijk en bovendien overbodig, betoogt BOF. “De verdeling kan in plaats daarvan aan de hand van geaggregeerde, anonieme gegevens plaatsvinden." BOF verwijst hiervoor naar de verder uitgewerkte ideeën van zijn Amerikaanse evenknie, de Electronic Frontier Foundation (EFF). Die organisatie pleit al zeven jaar voor collectieve licenties voor filesharen.

Hoogleraar auteursrecht

Hetzelfde zegt professor Bernt Hugenholtz. Hij kan nu blij zijn. In oktober vorig jaar hield hij namelijk een pleidooi voor de Vereniging voor Auteursrecht met de titel: “Licentieer Filesharing!”

Hugenholtz kan geen commentaar geven op de details van het Buma-voorstel (die details zijn er ook nog niet), maar is groot voorstander van het principe van het licentiemodel. “Ik geloof dat dat de enige manier is om het probleem op een praktische manier op te lossen.”

Eind vorig jaar schetste Hugenholtz tegenover Webwereld al de logica van het licentiemodel en de historische precedenten ervan. Want ook fotokopiëren, radio en kabeldistributie werden in eerste instantie gezien als piraterij. De oplossing bleek in alle gevallen: collectieve licenties.

Hugenholtz noemt het licentiemodel een “logische, pragmatische en rechtvaardige oplossing voor een heel groot maatschappelijk probleem.” De voordelen op een rijtje: Geen wettelijke interventie nodig, de thuiskopieheffing kan worden afgeschaft, decriminalisering en ontlasting van justitieel apparaat, consumenten krijgen ruim toegang tot cultureel erfgoed terwijl auteurs en artiesten betaald krijgen.

Het idee stuit wel op grote onzekerheden, vooral omdat het niet voor de hand ligt dat iedereen in de muziekindustrie aan boord springt. Om van de film- en gamesindustrie maar te zwijgen. Een ander nadeel is dat het legitieme businessmodellen zoals de iTunes Store van Apple ondermijnt. En Hugenholtz kaart afsluitend nog een bekend problem aan: “De transparantie van beheerorganisaties zoals Buma/Stemra is niet optimaal.”

Al met al vindt de hoogleraar het “prijzenswaardig dat Buma zijn nek uitsteekt”.

Webwereld-lezers

We vroegen naar aanleiding van het nieuws over het Buma-voorstel wat Webwereld-lezers er van vonden. In totaal waren er 1689 stemmers. Diep verdeeld, maar vooral sceptisch en kritisch. De grootste groep, 31 procent, vindt het simpelweg "nergens op slaan". 21 procent denkt dat het plan onuitvoerbaar is voor de providers. 18 procent vindt het een interessant proefballonnetje, 13 procent meent dat het niet zal aanslaan bij de eindgebruikers. 9 procent ziet wel wat in het idee, maar vindt 5 à 10 euro per maand te hoog. Tot slot ziet 5 procent van de 1689 stemmers het helemaal zitten.