In de meeste Europese landen worden gegevens een half jaar bewaard. Het wetsvoorstel moet nog door de Eerste Kamer.

1. Wat houdt die bewaarplicht nu precies in?

De bewaarplicht telecomgegevens vloeit voort uit een EU-besluit om terrorisme en zware criminaliteit op Europees niveau te bestrijden. In 2006 heeft Nederland al met de plannen ingestemd, alleen over de duur van de bewaartermijn moest nog een nader besluit worden genomen.

Overigens is het niet zo dat er wordt getapt: er worden geen telefoongesprekken of mailtjes opgeslagen. Eigenlijk gaat het voornamelijk om gegevens die aantonen met wie verbinding is gezocht. Dat is overigens nog best veel: bij dynamische IP-adressen moeten elke in- en uitlogtijd en gebruikersnaam worden opgeslagen. Ook bij elk spambericht moet worden geregistreerd wie een bericht precies wanneer ontving.

2. Waarom kiest Nederland voor een bewaartermijn van twaalf maanden?

Vorig jaar lag er nog een voorstel voor een bewaartermijn van 18 maanden. De twaalf maanden komen onder meer overeen met een advies van de Erasmus Universiteit, hoewel critici vinden dat een gedegen onderbouwing ontbreekt.

Vijftien hoogleraren lieten afgelopen week weten de termijn onnodig en gevaarlijk lang te vinden. Zij zeggen dat bewaarplicht een grote sprong voorwaarts is richting een controlemaatschappij, waarin iedereen in de gaten wordt gehouden. Ook vrezen ze huiszoeking op basis van foute telecomgegevens. Voorstanders van de bewaartermijn zeggen dat onderzoeksinstanties meer armslag krijgen.

Veel criminaliteit vindt tegenwoordig op of met behulp van internet plaats. Onder het motto 'wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen', wil Fred Teeven (VVD) het liefst dat opsporingsdiensten 'voor eeuwig' over zo veel mogelijk gegevens van alle burgers kunnen beschikken.

3. Hoe staat het met de privacy? Kan BREIN of een andere organisatie de gegevens opeisen?

Nee. De informatie is alleen toegankelijk voor bevoegde overheidsinstellingen, dus geen particuliere stichtingen zoals BREIN en BSA. Wel mag iedere officier van justitie verkeersgegevens opvragen, volgens de wet vorderen gegevens telecommunicatie die op 1 september 2004 in werking is getreden.

4. Moeten alle gegevens worden bewaard?

Nee, dat is het curieuze aan het voorstel. Hotmail, Gmail, Skype of bedrijfs-email zijn diensten die niet onder de bewaarplicht vallen. Skype kent bovendien een sterke encryptie. Een beetje crimineel kan de bewaarplicht dus zo omzeilen.

5. Er is veel verzet tegen de bewaarplicht. Waarom precies?

Tegenstanders vinden dat de staat een te grote inbreuk pleegt op de privacy van burgers. Weer anderen denken dat je met hooibergen van informatie geen boeven vangt. GroenLinks spreekt over symptoombestrijding.

Terroristen en zware criminelen hebben als eerste door op welke manier ze anoniem op het net kunnen surfen, de gewone burger wordt het slachtoffer: Hij moet opdraaien voor de extra kosten. De providers investeren in apparatuur, die zij maar ten dele vergoed krijgen. Grote kans dat die investeringen aan klanten worden doorberekend. Een termijn van 18 maanden kost, volgens een onderzoeksbureau, 14 miljoen euro meer dan een termijn van een half jaar.

Tweede Kamerlid Jan de Wit (SP) heeft er overigens voor gezorgd dat kleinere providers en aanbieders van telecomdiensten eerlijker gecompenseerd zullen worden door de overheid. Toekomstige evaluaties moeten verder de noodzaak van de bewaarplicht aantonen. De evaluatietermijn is daarbij verkort van vijf naar drie jaar. Over drie jaar zal dan worden vastgesteld in hoeverre de verlengde termijn een meerwaarde heeft gehad ten opzichte van de huidige termijn.

Deze week in de Webwereld peiling: Wat vindt u van de bewaarplicht?