Al jaren onderhandelen de landen van de Europese Unie, de Verenigde Staten, Zuid-Korea, Japan, Canada en enkele andere landen over de Anti-Counterfeiting Trade Agreement. Dat internationale handelsverdrag moet piraterij en namaak bestrijden. Terwijl de pleitbezorgers van diverse industrieën alle ruimte krijgen aan te haken, worden de burgers voor een voldongen feit gesteld: slikken of stikken.

Webwereld zet de vijf meest vuige ACTA-zaken op een rijtje. Geheimen die u niet mocht weten, maar die inmiddels toch bekend zijn geworden. Volgens ambtenaren die we spreken, omdat sommige zaken gewoon tè erg zijn en zij “buiten kantoortijd ook gewoon burger zijn.”

DMCA-griezelwetgeving

Sinds de publicatie van geheime documenten van het Nederlandse ministerie van Economische Zaken weten we dat het hoofdstuk over civiele handhaving door de Amerikanen is gemaakt. Dat is een flink probleem, gezien de in de Verenigde Staten lang geleden al doorgedrukte DMCA-wetgeving (Digital Millennium Copyright Act).

De DMCA-wet blijkt in de praktijk ook vaak misbruikt te worden tegen burgers en perkt dan persoonlijke vrijheden in. Zo gebruikte Adobe de wetgeving in 2001 om Dmitri Sklyarov na een hackersconferentie te laten arresteren. De Rus toonde daar namelijk aan hoe slecht de e-book-beveiliging van Adobe in elkaar zat. Het bedrijf kreeg spijt en bepleitte zijn vrijlating, maar de Rus bleef maanden in voorarrest zitten.

Cisco gebruikte de wet in 2005 om te proberen een presentatie over een oud maar onbekend lek in zijn routers te voorkomen. Toen dat mislukte, klaagde het de hacker en de conferentie aan. Uiteindelijk ook zonder succes, maar niet zonder ophef. Twee jaar later werd duidelijk bleek dat het bedrijf probeerde een contractbreuk met het Amerikaanse leger te verbloemen.

En de afgelopen week gebruikte Microsoft de DMCA om een klokkenluiderswebsite te laten afsluiten door provider Network Solutions. Microsoft wilde namelijk niet hebben dat via de website Cryptome een handleiding (pdf in zip) met beschikbare persoonlijke gegevens voor opsporingsinstanties wereldkundig werd.

Three-strikes-regelgeving

Het introduceren van DMCA-achtige regelgeving zal op zijn beurt leiden tot three strikes-regelgeving. Het in Frankrijk en elders spelende beleid dat internetgebruikers na herhaalde 'overtredingen', niet door de rechter getoetst, afgesloten worden van internet. ACTA stelt providers namelijk verantwoordelijk als die niet snel en hard genoeg naar hun klanten optreden bij verondersteld misbruik. Experts verwachten dat dit gaat leiden tot een three-strikes-aanpak. Daardoor wordt burgers feitelijk toch hun internet afgepakt.

Dat dit verkeerd gaat, blijkt regelmatig in de Verenigde Staten waar legale content geregeld wordt geblokkeerd. Bedrijven checken hun zaken onvoldoende en eisen te vroeg verwijdering van onwelgevallig materiaal. Isp's en andere dienstverleners kiezen dan vaak voor de weg van de minste weerstand; offline halen.

Ondertussen baalt de Nederlandse branchevereniging ICT~Office. Internetproviders, ook onderdeel van de achterban, moeten straks politie-agent, rechter en beul spelen. Of ze zijn dus anders zelf de pineut.

Inmiddels heeft de Europese Commissie aangegeven dat landen niet gedwongen worden dergelijke regelgeving verplicht te stellen. Dat statement mag dan stevig zijn, maar zegt nog steeds niets over het praktisch effect dat regelgeving voor ISP's gaat krijgen.

Laag democratisch gehalte

Het is zeer de vraag of ACTA langs een democratische route tot stand komt of dat hier vuige spelletjes worden gespeeld. Nederland heeft de Europese Commissie gemachtigd namens ons land te onderhandelen, waardoor wij wel mogen toekijken maar niet serieus meedoen. De Tweede Kamer had tot 1 december 2009 zeggenschap over het verdrag en of we dat wel willen in ons land.

Inmiddels is het Verdrag van Lissabon in werking getreden en heeft Nederland het nakijken. Uit de gelekte documenten van Economische Zaken blijkt dat ons parlement alleen nog iets te zeggen heeft als er ook gerommeld gaat worden aan ons strafrecht.

Ondertussen weigert de Europese Commissie openheid van zaken te geven aan het Europees Parlement, dat straks wel moet beslissen over acceptatie van ACTA. Dat loopt zo hoog op dat Europarlementariër Sophie in 't Veld binnenkort de Europese Commissie voor de rechter moet slepen om helderheid te eisen. Het is zelfs zo sterk dat onduidelijk is wat de rechtsgrond is van het geheime antipiraterijverbond, waardoor zelfs de democratische procedure obscuur is.

Betrokkenen zijn niet op de hoogte

Uit gelekte teksten blijkt dat ACTA fors kan ingrijpen op het leven van de burgers en onze vrijheden. Maar niemand is op de hoogte. De Consumentenbond, Stichting Vrijschrift en andere belangenorganisaties bedelen al tijden om informatie, die ze niet krijgen.

Grote Amerikaanse bedrijven, waaronder ook ict-leverancier, zijn wel in de 'loop'; zij hebben wel inzage in de verborgen ACTA-stukken. Branchevereniging ICT~Office, met 525 ict-bedrijven in de achterban, is dus zelf op zoek naar informatie. Die bedrijven staan niet bepaald te juichen bij ACTA, maar vertegenwoordigen wel 30 miljard euro omzet per jaar.

Zelfs de Europese privacywaakhond, die onze rechten moet bewaken, blijkt niet op de hoogte. De EC heeft hem er buiten gelaten. Dus moest hij, net als vele anderen, er achter komen door 'lekken'.

Geheimhouding is de norm voor ACTA; het overleg gebeurt ook in achterkamertjes. Dankzij gelekte documenten weten we inmiddels wel iets meer. Nederland is met een aantal landen vóór meer transparantie, maar Denemarken en Duitsland voelen daar weinig voor. Italië en Frankrijk blijken bang voor de VS, die aan transparantie een broertje dood lijken te hebben. Singapore en Zuid-Korea zijn tegen openheid. Angst voor vergelding lijkt de sfeer van de onderhandelingen te bepalen.

Uw verslaggever heeft eerder geprobeerd om inzage te krijgen in ACTA-documenten via bestaande procedures, maar slaagde daar uiteindelijk niet in. Inmiddels zijn de omstandigheden veranderd doordat er meer is uitgelekt. Daarom is er nu een nieuw informatieverzoek ingediend, op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en een Europees verdrag voor openheid van informatie. Een weigering zal desnoods tot in hoogste instantie worden uitgevochten. Webwereld heeft daarvoor financiële ondersteuning toegezegd.

Internetverkeer filteren

Van wat nu duidelijk is geworden uit gelekte documenten gaat het internet een andere vorm krijgen. Om straks goede handhaving te kunnen doen tegen piraterij lijkt het onvermijdelijk dat er op content gefilterd gaat worden. Net als het doorzoeken van een koffer aan de grens of het openmaken en lezen van iedere brief bij gevangenen, zal dan ieder stukje data onderzocht moeten worden of de inhoud wel uitgewisseld mag worden.

Momenteel wordt er in vele landen op verschillende manieren al ervaring opgedaan met het filteren van netwerkverkeer, waarbij de resultaten wisselend zijn. Dat zijn dan landen als China, Cuba, Syrië, Saudi-Arabië, Denemarken, Finland, Jordanië, Iran en Singapore.

Deze landen vullen de gehanteerde technieken aan met wetgeving, die bepaalde inhoud nadrukkelijk verbiedt. Er is veel twijfel of het filteren werkt. Duidelijk is wel dat landen waar overwegend met stokjes wordt gegeten de filteringtechnologie het beste op orde hebben.

Op 22 maart organiseert de Europese Commissie een 'stakeholders bijeenkomst', waarin iets van de geheimzinnigheid rond ACTA wordt opgeheven. In totaal zijn er 350 plaatsen beschikbaar op die bijeenkomst. De Europese Unie telt 450 miljoen burgers.