De Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) ontkent voor de rechter documenten rond het NOiV-beleid bewust achter te houden. De VNG betwist wel een bestuursorgaan te zijn en stelt daarom niet gebonden te zijn aan de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB).

ICT-journalist en Webwereld-freelancer Brenno de Winter is het daar niet mee eens. In een poging toch inzicht te krijgen in het VNG-beleid rond het actieplan NOiV (Nederland Open in Verbinding) stapte hij vorig jaar naar de bestuursrechter in Arnhem. Woensdag stonden de twee partijen als ware kemphanen tegenover elkaar.

“Er is sprake van een ware hetze tegen mij”, aldus De Winter, die stelt dat de VNG weigert documenten te verstrekken en bewust stukken achterhoudt. De Vereniging bestrijdt dit ten zeerste. Volgens de raadsman van de vereniging is De Winter opzoek naar 'zwarte gaten die er niet zijn'.

Gezellig theeclubje

De Winter meent dat de VNG wel gebonden is aan de WOB omdat de vereniging veel invloed heeft op het beleid van gemeenten en ook actief betrokken is bij het maken van beleid. Bovendien heeft de vereniging zitting in ambtelijke werkgroepen die zich bezighouden met de voorbereiding van wetgeving. “Het is dus geen vrijblijvend clubje waar gezellig thee met elkaar wordt gedronken. Hun invloed gaat veel verder”, zegt De Winter.

Om zijn doel te bereiken is de onderzoeksjournalist, voor wie de zaak een principekwestie is, desnoods bereid door te procederen tot aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. “Maar als de VNG verstandig is laat ze het niet zover komen want dat zou een enorm gezichtsverlies voor hun betekenen.”

Mijlenver achter op schema

Het actieplan NOiV is een initiatief van Frank Heemskerk, staatssecretaris van Economische Zaken. Het plan maakt deel uit van het Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening en e-overheid (NUP). “Hier worden niet zomaar vrijblijvend wat afspraken gemaakt over open source en open standaarden”, aldus De Winter. Ondanks de plannen om het gebruik van open source te bevorderen, wil het in de praktijk volgens hem niet vlotten. “Gemeenten liggen mijlenver achter op schema en de coördinatie ontbreekt. Dat is geen kwade wil. Veel gemeenten weten gewoon niet hoe een en ander moet.”

Omdat de VNG tot nu toe alle medewerking weigert, besloot de ICT-journalist vorig jaar bij 441 Nederlandse gemeenten een wob-verzoek in te dienen. De Winter wilde zo alsnog inzicht krijgen in het gemeentelijk beleid rond open source en open standaarden. Uit de binnengekomen documenten bleek dat veel gemeenten open standaarden en open source totaal niet op de agenda hebben staan.

WOB-verzoek is recht, geen dienst

Als reactie op deze zet adviseerde de VNG leges te heffen op die wob-verzoeken. De rechtbank in Den Haag oordeelde in mei echter dat overheden geen vergoedingen mogen vragen voor informatieverstrekking aan burgers. De gemeente Kaag en Braassem deed dat vorig jaar april wel.

De bestuursrechter in Arnhem doet over maximaal zes weken uitspraak.