Het vonnis in de bodemzaak van Oracle tegen de Nederlandse Staat kan de kern van het aanbestedingsrecht ondermijnen en vendor lock-in aanmoedigen. Dat stelt ICT-jurist Mathieu Paapst in gesprek met Computerworld.nl. De potentiële impact daarvan is enorm: de overheid is de grootste opdrachtgever van de ICT-branche.

De rechtbank Den Haag oordeelde in november dat ministeries in een aanbesteding expliciet om SAP-licenties mogen vragen, omdat een ander ministerie al langer met SAP werkt. Het overhevelen naar andere departementen mag omdat de Staat één aanbestedende dienst is. En in een aanbesteding vragen naar expliciete producten, in dit geval SAP-licenties, mag ook, omdat de Staat al afhankelijk is van deze software, vond de rechtbank.

Vonnis gefileerd

Daarmee gaat de rechter lijnrecht in tegen de kern van het aanbestedingsrecht, concludeert Paapst. “Opdrachtgevers mogen juist niet naar specifieke producten vragen, met als achterliggend doel om vendor lock-in te voorkomen. Dat is het gelijkheidsbeginsel. “De rechtbank gaat hierbij ook voorbij aan de jurisprudentie, zoals het UNIX-arrest van het Europese Hof."

Ook branchevereniging Nederland ICT, voorheen ICT~Office, noemt het vonnis 'een uitglijder'. De Rijksoverheid past de aanbestedingsregels zeer opportunistisch toe, en dat wordt door de rechter nu verder in de hand gewerkt, constateert Peter van Schelven, jurist bij Nederland ICT. Daarnaast gaat de rechtbank compleet voorbij aan het contractrecht, waarin bijvoorbeeld in licenties is geregeld wie wel en niet van software gebruik mag maken. Van Schelven: “Waarschijnlijk is de uitspraak een uitglijder van de Rechtbank en een verwaarloosbare eendagsvlieg..."

Slecht voor concurrentie

Die eendagsvlieg blijft echter springlevend, omdat Oracle heeft besloten niet in hoger beroep te gaan, blijkt nu. Het kan namelijk Oracle ook tot voordeel zijn, omdat het precedent vooral goed is voor de grote leveranciers die al 'binnen zijn' bij de overheid, denkt Paapst. “De bestaande situatie van dominantie van enkele leveranciers wordt hiermee verstevigd. Dat vergroot de vendor-afhankelijkheid en is slecht voor de concurrentie en de innovatie. Kleine ondernemers zijn nu kansloos, ze komen er niet meer tussen."

Zie ook het uitgebreide artikel ICT-aardbeving door vonnis Oracle vs. Staat op Computerworld.nl