EU-lidstaten zouden volgens een EU-richtlijn uit 2003 zoveel mogelijk overheidsinformatie over ruimtelijke ordening openbaar moeten maken. Ook een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur zou kunnen leiden tot publicatie van de geografische bestanden van overheden.

Maar kaartbedrijven als Navteq, Tele Atlas en Falkplan/Andes protesteerden fel tegen het voornemen tot publicatie van het zogeheten Nationale Wegenbestand (NWB) van Rijkswaterstaat. Zij vinden dat oneerlijke concurrentie, omdat ze zelf jarenlang hebben gewerkt aan het maken van eigen wegenkaarten.

Woensdagmiddag vergaderde de Tweede Kamer met verkeersminister Camiel Eurlings (CDA) over de vrijgave van het Nationale Wegenbestand, die voorzien is voor 2009. Meerdere partijen twijfelden bij de start van het debat of het bestand openbaar zou moeten worden. Uiteindelijk lijkt een meerderheid voorstander, maar een definitief besluit neemt Eurlings pas in februari.

Vrees voor kwaliteit

Onder meer SP en CDA zijn bang voor de kwaliteit van nieuwe bedrijven die met het NWB aan de slag gaan. De SP vreest dat er voor spotprijzen krakkemikkige routeplannersoftware 'bij het Kruidvat' komt te liggen. Dat zou ervoor kunnen zorgen dat vrachtwagens nog meer dan nu naar kleine straten in de binnensteden navigeren.

De VVD wilde weten wat de schade is die de kaartbedrijven lopen door de vrijgave. Ook vraagt de VVD zich af waarom de overheid na publicatie gegevens zou moeten blijven verzamelen. Rijkswaterstaat wil de digitale kaart blijven updaten. Ook vroegen de liberalen zich af of het vrijgeven van het bestand geen verkapte staatssteun is voor nieuwkomers op de markt.

Volgens de minister is er geen sprake van staatssteun omdat het om 'generieke data gaat'. Eurlings maakt zich geen zorgen om de kwaliteit van mogelijke nieuwe aanbieders van routesoftware, omdat de markt dat volgens hem zelf regelt: consumenten kopen slechte producten niet.

Besluit volgende maand

Eurlings beslist volgende maand na een beraad van een adviescommissie. Kaartenbedrijf Falkplan/Andes heeft een bezwaarschrift ingediend tegen de vrijgave van het bestand. Falkplan kan vervolgens nog in beroep bij de bestuursrechter. Daardoor loopt de publicatie van het NWB vrijwel zeker vertraging op.

Het NWB wordt onder meer gebruikt voor onderhoudsopdrachten aan wegen. Aan het bestand werden zes mensen voor 3fte bij Rijkswaterstaat, vertelde Eurlings. In het bestand staan geen interessante punten (points of interessant), alleen geografische gegevens.

Geld voor Open Street Map

Vrijwilligers van het project OpenStreetMap hebben zelf al een eigen open source webkaart gemaakt. Mede dankzij een schenking van kaartenmaker AND staan daar vrijwel alle wegen van Nederland al op. De vrijwilligers rond OpenStreetMap hopen op vrijgave van het bestand. 'Kaartbedrijven moeten snappen dat er niet veel meer te winnen is. Ze kunnen veel meer waarde aan kaarten toevoegen dan die gegevens over wegen. Op dat

punt kunnen ze zich niet meer onderscheiden', zegt OpenStreetMap-vrijwilliger Martijn van Exel tegen Webwereld.

OpenStreetMap krijgt overigens binnenkort 15 duizend euro aan steun van de Stichting NLNet, een non-profitorganisatie die internetprojecten helpt. OpenStreetMap wil het geld gebruiken voor het toevoegen van meer gegevens aan de kaartendatabase. Daarvoor is onder meer uitleen-GPS-apparatuur nodig en worden er speciale 'mapping party's' georganiseerd waarbij vrijwilligers het land in trekken, vertelt Van Exel.

"Met het geld kunnen enkele vrijwilligers nu ook meer tijd vrijmaken naast hun reguliere baan om te besteden aan werk voor OpenStreetMap', aldus Van Exel. De groep werkt aan softwarematige verbeteringen, waardoor het voor internetters gemakkelijker wordt wijzigingen en aanvullingen in de kaart te zetten. Dat kan straks ook onderweg met een mobiele applicatie, zo is de bedoeling. Van Exel: 'We kijken met een schuin oog naar Wikipedia, omdat zij ook ervaring hebben met een systeem waarbij mensen zelf wijzigingen maken.'

Carnavalkaart en Friese kaart

De open source kaartcommunity werkt intussen aan allerlei toevoegingen. Deze week verschenen meerdere nieuwe lagen die bovenop de opensource kaart zijn te activeren, waaronder die met de zones voor het openbaar vervoer. Ook is er nu een carnavalskaart met alle carnavalsnamen van plaatsen. Van Exel: 'Dat hebben we in een weekend gemaakt.'

Daarnaast presenteerde OpenStreetMap woensdag een Friestalige versie van de kaart. Volgens OSM-medewerker Lambertus IJsselstein heeft het Friese taalgebied 'voor commerciële kaartenmakers weinig aantrekkingskracht'.

OpenStreetMap ontstond in 2004 in Engeland en heeft inmiddels overal ter wereld vrijwilligers. De Nederlandse tak lijkt internationaal het verst gevorderd.