Vrijdag kwam Google in opspraak omdat het bedrijf code van Linux gebruikt terwijl het de aangepaste code niet onder de GNU General Public License (GPL) uit wil brengen. Google is niet het eerste commerciële bedrijf dat GPL code wil gebruiken voor eigen gewin. Velen gingen het bedrijf voor en sneuvelden telkens in de rechtszaal of kwamen buiten de rechter om tot inkeer.

Bedrijven ontkennen de GPL

In de rechtszaak blijkt keer op keer dat de licentievoorwaarden van de GPL rechtsgeldig zijn. Zowel Amerikaanse als Europese rechters hebben dat bevestigd. Dat betekent dat de rechten van de ontwikkelaars van software onder de GPL licenties goed geregeld zijn. Als iemand code uit zo’n project hergebruikt, zal diegene de aanpassingen daarop ook vrij moeten geven.

Opvallend is dat veel bedrijven die delen van open source code gebruiken die is vrijgegeven onder de GPL niet zeggen te weten dat dit verplicht was. Zeggen de bedrijven dit wel te weten, dan trekken ze de rechtsgeldigheid van de GPL vaak in twijfel.

Dat gebeurde voor het eerst in februari 2002. MySQL AB, destijds het bedrijf achter de gelijknamige database, klaagde toen het bedrijf Progress NuSphere aan. Die zou met het databaseproduct Gemini het auteursrecht van MySQL schenden. Na een eerste zitting onder leiding van de rechter, besloten de twee bedrijven te schikken. Op de hoorzitting stelde de rechter overigens dat er geen aanleiding was om te denken dat de GPL licentie niet uitvoerbaar is.

Eerste jurisprudentie uit Duitsland

Het standpunt van die rechter werd door de schikking geen officiële uitspraak. De eerste keer dat een gerechtshof uitspraak deed over de GPL was in 2004. De ontwikkelaars van de firewallsoftware netfilter/iptables klaagden toen Sitecom aan in Duitsland. De producent van routers had die software in haar producten gebruikt zonder aan de licentievoorwaarden te voldoen.

De rechtbank oordeelde toen dat Sitecom copyrightschending had gepleegd doordat het bedrijf de software aanbood zonder aan de licentievoorwaarden van de GPL te voldoen. Dat zou alleen mogen met toestemming van de maker van de software. Zonder die toestemming had Sitecom volgens de rechter geen enkele recht om de software te kopiëren, distribueren, en publiekelijk aan te bieden.

Overigens zijn producenten van netwerkapparatuur opvallend vaak schenders van de GPL. Zo werd D-Link in het ongelijk gesteld in een rechtszaak die de groep gpl-violations.org tegen het bedrijf had aangespannen. D-Link mocht geen delen van de Linux kernel in haar opslagapparatuur gebruiken. De, wederom, Duitse rechter oordeelde in september 2006 opnieuw dat de GPL volledig rechtsgeldig is.

Embedded Linux zonder bronvermelding

De ontwikkelaars van de embedded Linuxdistributie Busybox klaagden ook veel van dit soort bedrijven aan. Veel fabrikanten van netwerkapparatuur maar ook producenten van bijvoorbeeld mediaspelers gebruiken die software. Sommigen doen dat illegaal.

Het eerste bedrijf dat dat deed was Monsoon Multimedia in 2007. Dat bedrijf stopte de code van BusyBox in 2007 zonder toestemming in een firmwareupdate. Toen Busybox het bedrijf niet te spreken kreeg, besloot het Monsoon Multimedia aan te klagen. Dat laatste bedrijf betaalde een onbekend bedrag aan de ontwikkelaars en moest bovendien haar versie van de software openbaar maken. Volgens de makers van Busybox was dit de eerste rechtszaak over de GPL in de VS.

Een serie rechtszaken die door de makers van Busybox werden aangespannen volgden. Zo klaagden de makers onder andere telecombedrijf Verizon, Super Micro Computers en later zelfs warenhuis BestBuy en elektronicaproducenten JVC , Samsung en anderen aan. Allemaal succesverhalen waarin de verweerders moesten schikken of schuldig werden bevonden.

Aan het lijntje gehouden door Cisco

Eén van de grootste schenders van de GPL in de afgelopen jaren was netwerkreus Cisco. Het jaren geleden door Cisco overgenomen Linksys maakte in haar apparatuur jarenlang misbruik van zeven GNU applicaties. Nadat de Free Software Foundation (FSF) voor het eerst contact met Cisco opnam werden ze jarenlang aan het lijntje gehouden. Cisco stelde zes jaar lang dat de problemen opgelost werden.

Toen dat eind 2008 nog niet gebeurd was besloot de FSF Cisco voor de Amerikaanse rechter te dagen. Zoals in bijna alle zaken die in de VS dienden besloot ook Cisco de uitspraak van de rechter niet af te wachten. Het bedrijf schikte met de FSF. Cisco stelde iemand aan als directeur vrije software voor Linksys en beloofde beterschap.

Skype had een andere tactiek. Toen dat bedrijf in Duitsland werd aangeklaagd door gpl-violations.org, bepleitte het bedrijf dat de GPL in strijd zou zijn met andere Duitse wetgeving en lokale mededingingsregels. De rechter kon zich absoluut niet vinden in dat argument van de VoIP-aanbieder.

Als het bedrijf zich niet in de licentie kon vinden, had hij deze simpelweg niet kunnen gebruiken, zo oordeelde de rechtbank in mei 2008. Skype overtrad de GPL omdat het een telefoon met Linux daarop aanbood. Daardoor distribueerde het bedrijf Linux en moest het de broncode beschikbaar stellen.

TomTom werkte wel mee

Datzelfde gold voor een Nederlands bedrijf. TomTom kreeg eind 2004 te maken met gpl-violations.org omdat het delen van Linux in haar toenmalige TomTom GO zou gebruiken. Dit kwam nooit tot een rechtszaak omdat TomTom vrij snel akkoord ging met de eisen die de actiegroep hen stelde. De fabrikant van navigatiesystemen gaf de broncode vrij en doneerde een flink bedrag aan de Duitse Chaos Computer Club.

Opvallend is overigens dat TomTom nu weigert om bij Microsoft een licentie te nemen op FAT32 omdat het bedrijf daarmee die GPL zou schenden.

'GPL is slecht voor de vrije markt'

Wie dit overzicht leest zou tot de conclusie kunnen komen dat alleen de voorvechters van open source rechtszaken aanspannen over de GPL. Dat is allerminst zo. In mei 2005 speelde namelijk een opmerkelijke zaak in de Amerikaanse staat Indiana. Aanklager Daniel Wallace stelde toen dat de GPL een manier was om illegale prijsafspraken (van nul euro) te maken.

De rechter deed nooit uitspraak in die zaak maar seponeerde hem in 2006. De rechtbank merkte wel op dat de GPL juist goed zou zijn voor de concurrentie. Wallace moest alle kosten die de FSF had gemaakt betalen. Hij kon zijn zaak bovendien niet meer aanpassen.