Jammer alleen dat de oerhollandse nuchterheid, waar we ooit zo trots op waren, het dikwijls snel moet afleggen. Afgelopen week hebben we daar weer een mooi staaltje van mee mogen maken. 'Nederland dat eigen onderdanen uitlevert? Schandalig!' En al helemaal als het gaat om Rop Gonggrijp, niet bepaald een monster dat puppies laat serveren bij de koffie of schoolgaande meisjes injecteert met HIV (en al helemaal niet op Amerikaans grondgebied).

Schouders ophalen

Gongrijp zelf blijft uiterst kalm onder de commotie. Terecht. De kamervraag waar het om gaat is hypothetisch (wat als er een uitleveringsverzoek voor Gongrijp binnenkomt?). Dan kun je een hypothetisch antwoord terug verwachten. Dat Rosenthal niet bekend is met Bradley Manning, zegt hooguit over Rosenthal dat hij van de oude stempel is: de wereld waar de diplomatieke taal nog steeds Frans is, en waar wordt gedacht dat dingen niet bestaan als het niet op papier staat.

Het verleden van de Nederlandse overheid op dit punt stemt niet echt tot optimisme. Paul Dietz anyone? Je kunt je afvragen of de Nederlandse overheid niet te makkelijk ingaat op uitleveringsverzoeken van de VS. Het zijn allemaal punten die Gonggrijp zelf ook maakt. Dus wat hij zegt.

Terugkerend argument

Natuurlijk is de discussie over uitlevering daarmee niet van de baan. Niets maakt een cafédiscussie immers leuker dan een goede portie verontwaardiging.

Toch moet je ook andere nuances leggen. Zo wordt altijd geroepen dat het Nederlandse beleid hoe dan ook niet deugt omdat, het niet is uitgesloten dat eigen onderdanen worden uitgeleverd. Je denkt al snel: we zijn (weer) de gekke Henkie. Maar hoeveel moderne landen hebben nou dergelijke wetten die uitlevering van onderdanen onmogelijk maakt? En wat voor landen zijn dat?

In Europa gaat het om Frankrijk en Duitsland. Ook Rusland en Japan doen hieraan, evenals China. Je moet daarbij helaas concluderen: een wet dat eigen onderdanen bij voorbaat niet worden uitgeleverd, is eerder uitzondering dan regel. Een uitzondering voor landen die zich dat gezien hun positie kunnen permitteren.

Bovendien moet je bedenken dat ook de meeste van die landen heel veel mitsen en maren hebben ingebouwd in hun niet-uitleveringsprincipe. Zo biedt Frankrijk andere landen de mogelijkheid om hun staatsburgers in het eigen land aan te klagen voor misdaden die buiten Frankrijk zijn begaan. Andersom heeft Nederland trouwens ook allerlei mitsen en maren ingebouwd, zelfs als het gaat om terreurverdachten (en als er één punt is waarop Nederland maar wat graag een bruine arm haalt bij de VS, dan is het wel op het gebied van de War on Terror).

Mitsen en maren

Dat die mitsen en maren soms te makkelijk aan de kant worden geschoven is laakbaar, en ze gaan niet heel erg ver. Leuk als iemand zijn straf in Nederland moet kunnen uitzitten (een van de voorwaarden), maar als een systeem zo in elkaar zit dat het beter is om schuld te bekennen dan om tegen de omgekeerde bewijslast op te boksen, dan zit je naar Nederlandse maatstaven hoe dan ook onterecht.

Om daar iets zinnigs over te kunnen zeggen, moet eerst een verzoek tot uitlevering komen. Die zal er eerder liggen voor de volgende aangeklaagde drugssmokkelaar, dan voor Rop Gonggrijp. Wel vraag ik me af: Als smokkel voor uitlevering al dusdanig kan worden opgerekt dat iemand niet eens in de VS hoeft te zijn geweest om aldaar een vergrijp te plegen. Hoe zit het dan met 'cybercrime'?

Maar dat Nederland zijn afwegingen maakt voor uitlevering blijft nogal logisch, en dat we het Amerikaanse rechtssysteem vertrouwen is diplomatie. En we weten dankzij mensen als Manning en Gonggrijp allemaal hoe eerlijk diplomatie wel niet is.