Het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard in Rotterdam krijgt een spoedcursus aanbestedingsrecht van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (El&I). Tenminste, als het ligt aan de Tweedekamerfractie van D66. Het is de zoveelste keer dat een overheidsinstelling zonder omwegen vraagt naar een specifiek softwaremerk - in strijd met de aanbestedingsregels.

De Tweedekamerfractie van D66 vroeg het ministerie gisteren om opheldering over de deze maand gegunde opdracht. "Noem het geen kamervraag, maar we willen wel graag weten hoe het zit."

Open source Microsoft

Het Rotterdamse waterschap ontkent hardnekkig dat het fout zit. "Wij sluiten hiermee niemand uit, iedere ondernemer kan ons immers Microsoft aanbieden", houdt de woordvoerder vol. "Daarnaast klaagde niemand."

Volgens het aandbestedingsdocument zoekt het waterschap eigenlijk naar een leverancier van open source Microsoft: "In de overweging zal rekening worden gehouden met de mogelijkheid om te migreren naar Open Source software. Daar waar Open Source software van gelijke geschiktheid beschikbaar is zullen wij daar voor kiezen. Uitsluitend met een duidelijke motivatie zal hier van afgeweken kunnen worden."

Volgens de woordvoerder wil het waterschap echt op termijn over op open source. "Daar zijn allang gesprekken over. Dit is bedoeld als een laatste uitbreiding, voor de komende drie jaar."

De IT-afdeling denkt daar blijkbaar anders over. Op een vraag van een van de mogelijke leveranciers schrijft het: "Eind 2011 willen we overgaan op Office 2010 en dan gaat de 6 a 7 jaar cyclus weer in voordat we aan een nieuwere versie beginnen."

Opheldering

D66 ijvert al langer voor hervorming van de aanbestedingsregels, en weet zich gesteund door de meeste andere parlementsleden. "Overheden timmeren zo de opdracht helemaal dicht. Dat biedt geen ruimte voor innovatie."

De partij wil in januari praten met minister Verhagen van El&I. Een woordvoerder: "Deze wet moet zo aangepast dat dit soort fouten niet meer kunnen."

Fout

Jurist Mathieu Paapst, bij de Universiteit van Groningen bezig met zijn proefschrift over ICT-aanbestedingen: "Deze aanbesteding is zo fout als maar kan. Zoals het hier staat, mag het echt niet."

De manier waarop het waterschap vragen afwimpelt, maakt volgens Paapst goed zichtbaar wat de zwakke plek is van de aanbestedingswet. "Helaas worden correcties aan het bedrijfsleven overgelaten. Of hier nog wat aan te doen valt? De politiek schiet in een reflex en grijpt naar meer wetgeving."

Walter van Holst, juridisch adviseur bij het NOiV, het overheidsvoorlichtingsprogramma over open standaarden en open source, legt uit hoe overheden alleen onder heel specifieke voorwaarden mogen vragen naar één specifiek merk of produkt. "Jammer dat het waterschap met deze aanbesteding niets doet aan de vendor lock-in, maar de verantwoordelijkheid daarvoor afschuift naar klagers."

ICT-aanbestedingen zijn heel vaak een worsteling voor overheden, weet Van Holst. Omdat het NOiV in december de deuren sluit, hoopt Van Holst dat Pianoo, een voorlichtingscentrum over aanbesteding, zijn taken overneemt. "Dit soort fouten maken ook de groten, waaronder het ministerie van Justitie, Binnenlandse Zaken, De Nederlandse Bank - namens een tiental Europese Banken - en zelfs de Europese Commissie."