Toen we als idealisten begonnen met het internet zeiden we: "informatie wil vrij zijn". Maar het lijkt er momenteel meer op dat het motto "informatie wil vals zijn" is geworden. Kijk maar eens naar de chaos die nepnieuws teweeg heeft gebracht. Als we niet heel goed uitkijken, gaan we een waarlijk geniepig desinformatietijdperk tegemoet waarin je niet eens meer weet of informatie uit betrouwbare bron wel betrouwbaar is.

Nepinformatie blijft etteren

We hadden het hiernaast op Computerworld onlangs al over de honderdduizenden dollars die de Russische overheid heeft uitgegeven aan professionele trollen die vervolgens het politieke debat beïnvloedden en de verkiezingsstrijd heftig polariseerden. Facebook, Twitter en Google werden op het matje geroepen in het Amerikaanse parlement om tekst en uitleg te geven over hun beleid jegens nepaccounts en vals nieuws.

Deze week was het raak bij Google die per ongeluk 4chan als autoriteit bestempelde in zijn nieuwsfeed na de aanslag in Las Vegas. Ook blijken de trollen te reageren op een discussie in Amerika waarbij footballspelers protesteren tegen de Amerikaanse overheid, om het debat om te vormen tot eentje over patriotisme. En een recente tweet van een 'Amerikaans' account die polemische twitterberichten instuurt, had een geotag die de tweep in Rusland plaatste.

Betrouwbare bronnen sluiten deuren

Met andere woorden, het wordt alleen maar lastiger om te bepalen wat waar is. Buzzfeed schreef deze week over de grotere bezoekersaantallen van 'content farms' in de Filipijnen, Pakistan en Macedonië. Zulke 'publicaties' bestaan enkel voor winst en malen niet om wat waar is. Het gaat er alleen maar om wat viral gaat.

Het artikel wijst erop dat daadwerkelijke publicaties van oorspronkelijke bewoners van Amerika de deuren moeten sluiten vanwege 'nieuwssites' die 'nieuws' publiceren over Indiaanse cultuur, maar deze zijn gebaseerd in Kosovo en Vietnam. Deze sites verdienen onder meer geld met merchandise die is gebaseerd op gestolen afbeeldingen van Indiaanse kunstenaars.

Hierna: En het wordt alleen maar erger

Nepinformatie heeft per definitie een negatieve invloed op betrouwbare informatiebronnen die lijden omdat mensen de valse informatie net zo snel of zelfs sneller tegenkomen. Dit is een groter issue dan alleen nepnieuws. Bedrijven hebben al heel lang problemen met nepmerken en met al die open en bloot gestolen databases is het een wonder dat aanvallers nog niet allang de databases niet kopiëren maar aanpassen met valse informatie.

Betrouwbare bronnen misbruiken

Google gaf onlangs aan adverteerders restitutie te geven als blijkt dat er nepverkeer is gegenereerd. Sommige nepinformatiebronnen bestaan omdat betrouwbare bronnen bestaan en liften mee op die reputatie om bijvoorbeeld gebruikers te social engineeren. Dat zie je ook al op IT-niveau: criminelen die malware verstoppen in valse updates van doorgaans betrouwbare software. Als je denkt dat het om een betrouwbare bron gaat, zul je malafide code sneller introduceren binnen je netwerk.

Je kunt niets vertrouwen. Een nepadvocatenkantoor overtuigde Amazon recent ervan om een product te verwijderen, waardoor de verkoper een paar ton misliep. Zelfs schattige puppy's zijn nep: een onderzoek van de Amerikaanse equivalent van de consumentenbond wees uit dat tachtig procent van de advertenties om een hondje te kopen nep is. Nepnieuws is zo groot, dat het een woord in de Van Dale is geworden.

Er zijn vijf factoren die eraan bijdragen dat nepinformatie zo groot aan het groeien is:

  • Internet zorgt ervoor dat iedereen overal kan publiceren.
  • Digitale informatie is eenvoudig aan te passen of vervalsen.
  • Veel mensen hebben een politieke of financiële stimulans om nepinformatie te verspreiden.
  • Content die een emotionele reactie teweegbrengen worden sneller opgepikt door sociale algoritmes dan content die klopt.
  • De wereld is steeds meer afhankelijk van digitale content voor 'kennis'.

Webbedrijven als Google, Facebook en Twitter zijn al meer dan een jaar bezig met het verfijnen van hun software om nepnieuws tegen te gaan, maar zijn daar tot nu toe nog niet heel succesvol in gebleken. Ik vermoed ook dat het onvermijdelijk is dat nepinformatie een probleem blijft en dat gaat voor de hele IT-sector een pijnlijk probleem worden.

Op de laatste pagina: Wat kunnen we doen om deze ellende aan te pakken?

Nog één schokkend voorbeeld van de Financial Times die een Chinese versie van de Wall Street Journal vonden. Maar die artikelen werden geproduceerd door de staatsnieuwsdienst Xinhua, die onder de propagandatak van de Chinese Communistische Partij valt. De reputatie van de krant werd misbruikt om Chinees-sprekende intellectuelen wereldwijd te kunnen beïnvloeden. Maar het ergste: de Washington Post wist van niets en was pas op de hoogte hiervan toen een journalist hier vragen over stelde.

Wat kunnen we doen?

Het is wellicht beter dat we als IT'ers dit tijdperk van desinformatie onderkennen. Hoe groter de problemen worden met nepinformatie, hoe belangrijker het is dat bronnen betrouwbaar zijn en hoe waardevoller zulke bronnen worden.

De belangrijkste actie is dat we zeker weten dat we zelf feitelijke informatie gebruiken in alle interne communicatie en communicatie naar buiten toe. De merknaam die iets zegt over je betrouwbaarheid als informatiebron is belangrijker dan ooit. Ga naarstig op zoek naar nepinformatie die in de naam van jouw organisatie wordt verspreid en doe er alles aan om daar voor te gaan liggen.

Wuif dit niet weg als een 'er is niets nieuws onder de zon'-probleem. Het nepnieuws van vandaag is niet te vergelijken met het nepnieuws van gisteren. Nepinformatie vandaag de dag is een veel groter issue, omdat het wereldwijd, digitaal en enorm gecrowdsourcet is. Nepnieuws is meer dan een maatschappelijk probleem: het is een IT-issue.

Boycot wanneer nodig

Voor dit moment is de beste oplossing dat we de sociale netwerken en bedrijven die bijdragen aan het probleem harder aanpakken met boycots. Andersom moeten we organisaties die strijden voor feitelijke informatie steunen. Je kunt dat doen met abonnementen, donaties, advertentiegeld of andere manieren van steun.

Nepnieuws is slecht voor bedrijven en het is geen ver-van-mijn-bed-show: dit is een probleem waar we allemaal last van hebben. De oplossing begint bij jou en jouw bedrijf.