De branchevereniging wil via een wob-verzoek (Wet Openbaarheid Bestuur) aan het ministerie van Algemene Zaken te weten komen waarop de in maart al bekend geworden keuze voor het open source-cms Hippo is gebaseerd.

Maar volgens de betrokken ministeries en de verantwoordelijke projectgroep is zowel aanbesteding als een wob niet van toepassing. Het project zou namelijk onder aanbestedingsgrenzen zitten of doordat het om open source gaat geheel niet onder aanbestedingsregels vallen.

De Nederlandse software Hippo wordt ingezet voor de overkoepelende website Rijksoverheid.nl. Die nieuwe site valt onder Project ONS (Overheid Nieuwe Stijl) en vervangt in 2010 alle websites van ministeries, Regering.nl en Postbus 51. Voor dat project is geen aanbesteding gedaan. ICT~Office valt daar nu over.

'Persbericht komt nog'

De branchevereniging claimt dat dit in strijd is met de Europese aanbestedingsregels en dat de Nederlandse overheid hiermee andere leveranciers van cms-software benadeeld. Algemene Zaken beroept zich er op dat aanbesteding niet nodig is omdat het om gratis en niet-leveranciersgebonden software gaat.

ICT~Office reageert wat verward op vragen van Webwereld. De reguliere woordvoerder is niet beschikbaar en zijn vervanger heeft deze kwestie doorverwezen aan de jurist van de branchevereniging. Die juridisch adviseur, Peter van Schelven, kan nu geen reactie geven. ICT~Office geeft alleen de korte mededeling dat er eind deze week een persbericht komt hierover en dat Van Schelven dan daarop een toelichting kan geven. De strekking van dat persbericht is nog niet bekend. "Tot dan toe hebben we geen commentaar", is de reactie.

Gesprekken lopen

Projectdirecteur Jeroen Sprenger van Project ONS bevestigt tegenover Webwereld dat er sprake is van een wob-verzoek van ICT~Office. Hij reageert laconiek: "Daar heb ik bericht van gekregen, ja." Het is volgens hem echter "een beetje voorbarig". Sprenger vertelt dat ICT~Office nu in gesprek is met het ministerie van Binnenlandse Zaken hierover. "Ik weet dus niet of ze dit voortzetten."

Hij benadrukt dat de selectie van het open source-cms Hippo in ieder geval in orde is. "Wij hebben dat netjes gedaan." Sprenger legt uit dat Europese aanbesteding pas verplicht is als een project boven een bepaalde waardegrens komt. "Dat ligt rond de 135.000 euro, 133.000 meen ik."

Rijksdesktop GOUD

Eerder heeft het veelgeroemde Rijksproject voor een universele desktopomgeving (project GOUD) glans verloren toen bleek dat het in brokken is opgedeeld om onder bepaalde aanbestedingsgrenzen te blijven.

Dat is uiteindelijk weer rechtgetrokken. Getronics heeft die aanbesteding gewonnen. Open standaarden komen pas in 2012 bij GOUD versie 2 aan bod. GOUD valt onder regie van het ministerie van Financiën, waar Sprenger toen bij betrokken was als hoofd voorlichting bij Financiën.

Gratis software

Van ontduiking van de aanbestedingsregels zou bij het Rijksbrede cms geen sprake zijn. Het ministerie van Algemene Zaken wijst op het feit dat Hippo gratis is. Dit wordt bevestigd door het ministerie van Economische Zaken, waar het programmabureau NOiV (Nederland Open in Verbinding) voor open source- en open standaarden onder valt.

Woordvoerder Edwin Scherrenburg van EZ licht toe: "Onder meer uit Europees onderzoek is vorig jaar gebleken dat gratis software waar geen geldelijke verplichting tegenover staat niet hoeft te worden aanbesteed. Open source-software valt daar dus ook onder", legt hij uit. "Uiteraard moet je eventuele extern benodigde diensten voor die software wel regulier aanbesteden."

"Omdat echter iedereen diensten kan aanbieden voor open source-producten wordt er geen enkele leverancier voorgetrokken en hebben alle dienstverleners gelijke kansen", pareert hij de kritiek van ICT~Office. "Dit in tegenstelling overigens tot gratis closed source producten waarvoor alleen de productleverancier en zijn partners diensten op kunnen aanbieden. Scherrenburg noemt ook het devies van het NOiV: "Open source heeft bij gelijke geschiktheid de voorkeur."

Rijksmail wel fout

Eerder is er al wel een fout gemaakt met Rijksmail. Voor dat centrale mailsysteem voor alle Rijksoverheden is wel een aanbesteding gedaan, maar die bleek naderhand te onvriendelijk voor open source. Naast enerzijds de eis voor beschikbare broncode stonden anderzijds harde eisen voor gesloten producten en technologie.

De complete mailomgeving moest namelijk wel Outlook 2002 ondersteunen, een tool voor migratie van zowel Exchange als Lotus Domino omvatten en bovenal pushmail ondersteunen voor Blackberry- en Windows Mobile-smartphones.

Nadat bleek dat geen enkele open source-leverancier kansen zag om het Rijksmail-contract te winnen, heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken die aanbesteding ingetrokken. Het bestek wordt gewijzigd, maar het is nog onbekend wanneer de aangepaste aanbesteding wordt gepubliceerd.