Wetenschappers zijn het Open Source Seed Initiative gestart om het vrij delen van plantveredeling expliciet mogelijk te maken, zonder het risico op patentclaims en restrictieve licenties van biotechbedrijven, meldt NPR.

Monopolisering van zaden

Vroeger was het onderling delen van nieuwe variëteiten gangbaar, maar door de opkomst van bedrijven als Monsanto zijn zaden steeds meer intellectueel eigendom geworden, die niet mogen worden vermenigvuldigd. Vaak zit dit kopieerverbod er zelfs genetisch ingebakken, door alleen onvruchtbare hybrides te verkopen, zodat de boer elk jaar opnieuw zaaigoed moet kopen.

Die praktijk heeft vorig jaar de zegen gekregen van de Supreme Court, de hoogste rechter in de VS, die een 'kopiërende' sojaboer in het ongelijk stelde. Het Open Source Seed Initiative (OSSI) wil nu, voordat alle gangbare zaden zijn geclaimd, een alternatief bieden en verdere veredeling ervan te beschermen tegen monopolisering. OSSI biedt momenteel 29 variëteiten aan van 14 veel gekweekte gewassen.

Copyleft belofte

Verdere vermenigvuldiging en aanpassing wordt toegejuicht, met als voorwaarde dat die zaden ook weer op dezelfde manier vrij zijn van intellectuele eigendomsclaims. Een basale copyleft-licentie in de vorm van een belofte.

Heeft dit betrekking op ict? Niet direct, maar de analogie met gesloten of open source software gaat een heel eind op. Zozeer zelfs dat ook de Business Software Alliance zich direct met de rechtszaak tegen de sojaboer bemoeide. Het toestaan van reproductie van resistente soja zonder toestemming van Monsanto zou ook tot softwarepiraterij kunnen leiden, vreesde de lobby van grote softwaremakers. Uiteindelijk bleek die vrees ongegrond.