1. Hoe latexallergie tot tevreden patiënten leidde

Het digitale patiëntendossier begon ooit als een manier om papieren dossiers te vervangen. In praktijk opent deze digitalisering de deur voor allerlei nieuwe datatoepassingen.

Medewerkers van de University of Pittsburg Medical Center onderzochten een incident waarbij verplegers de latexallergie van een patiënt over het hoofd hadden gezien. Hoewel de meeste personen met een allergie voor natuurlijk rubber milde reacties hebben, kan de aandoening in sommige gevallen levensbedreigend zijn. Genoeg reden kortom om het probleem zeer serieus te nemen.

"Toen we het incident bespraken, keken we aanvankelijk naar de vraag waarom de verpleger de procedures niet goed had gevolgd," vertelt David Sharbaugh, manager van het Smartroom project bij het ziekenhuis. "Daar zit natuurlijk iets in, maar we kunnen deze problemen niet simpelweg oplossen door verplegers te dwingen om harder te werken en voorzichtiger te zijn. Waarom moet de verpleger zelf de informatie uit de computer halen? Waarom kan de informatie niet spontaan naar de verplegers toe komen, binnen de context van het werk dat zij op dat moment uitvoeren?"

Smartroom zocht daarom een manier om de verpleger te helpen zonder dat er complexe procedures ontstonden. Het systeem herkent de verpleger nu zodra deze de kamer van een patiënt betreedt. Op een touch screen ziet hij uitsluitend de informatie die op dat moment nodig is, zoals eventuele allergieën en onderzoeksresultaten, en de handelingen die hij moet verrichten. Naast een afname van het aantal fouten, bespaart Smartroom ook tijd doordat verplegers nieuwe informatie sneller invoeren. Patiënten in een Smartroom geven het ziekenhuis bovendien een hogere score dan patiënten op afdelingen waar het systeem nog niet is ingevoerd.

2. Na 90 minuten voetbal wint big data

De Engelse voetballer Gary Lineker zei het in 1990 al: "Voetbal is een eenvoudig spel: 22 mannen rennen 90 minuten lang achter een bal aan en aan het einde heeft Duitsland altijd gewonnen." Ook bij het afgelopen WK in Brazilië toonden zijn woorden weer hun profetische waarde. Maar deze keer speelde ook big data een grote rol bij het Duitse succes.

Die Mannschaft had de beschikking over het big data analyse programma Match Insights dat de prestaties van de spelers in kaart bracht. Daarnaast hebben 50 studenten van de Universiteit van Keulen twee jaar lang een database aangelegd met videofragmenten en krantenartikelen over alle mogelijke tegenstanders. Die data hielp om de wedstrijdstrategie te bepalen, waarbij de eigen sterktes het beste tot hun recht kwamen terwijl de zwakke plekken van de tegenstander optimaal werden uitgebaat.

Match Insights hielp de Duitsers bijvoorbeeld om de bal sneller rond te passen. Voor het WK had een speler de bal 3,4 seconden in bezit, maar dat bracht de ploeg terug naar 1,1 seconde. Vooral in de wedstrijd tegen Brazilië wierp het snelle spel zijn vruchten af. De thuisploeg werd met 7-1 verslagen.

Het gebruik van data in de sport gaat overigens veel verder terug dan afgelopen zomer. In 2002 zag coach Billy Beane van het Amerikaanse baseball-team the Oakland A's zich geconfronteerd met een bijna lege kas, waardoor er geen geld was om sterspelers aan te kopen. In plaats van sterspelers, trok hij een stereconoom aan die een model had ontwikkeld dat spelers waardeerde op basis van het aantal keren dat zij het honk bereikten. Spelersscouts vreesden voor hun werk en uitten forse kritiek op de aanpak. Beane snoerde hen de mond met een recordserie van 20 gewonnen wedstrijden op rij. Met de verfilming van het verhaal is data-analyse zelfs tot in Hollywood doorgedrongen.

3. Van probleemgezin naar belastingbetaler

Nederland telt zo'n honderdduizend gezinnen die gedurende langere tijd met meerdere overheidsinstanties als verslavingszorg, maatschappelijk werk en schuldhulpverlening in contact zijn. Zo'n 'probleemgezin' kost gemiddeld 104.000 euro per jaar. Een kwart daarvan is verspilling, blijkt uit onderzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Instellingen doen bijvoorbeeld dubbel werk omdat zij vasthouden aan hun eigen procedures en een goede regie van de hulp ontbreekt.

De Engelse overheid zit met een soortgelijk probleem en heeft zich ten doel gesteld om voor 2015 ten minste 120.000 van deze gezinnen te helpen. Daarbij ligt de focus op scholing van de kinderen, het terugdringen van de jeugdcriminaliteit, de bestrijding van de werkloosheid en een afname van de kosten van de hulpverlening. Big data vormt een essentieel onderdeel van deze aanpak.

Om een overzicht van elk probleemgezin te krijgen, is het nodig om alle dossiers samen te voegen. Daarbij komen technische problemen kijken zoals verschillende datastructuren. Tegelijkertijd moeten procedures voorkomen dat privacygevoelige informatie op de verkeerde plek belandt en moet duidelijk blijven welke instantie eigenaar is van welke data. Big data platformen zijn gespecialiseerd in dergelijke problemen.

Inmiddels zijn waar mogelijk dossiers samengevoegd. Vroeger wisten instanties niet in welke trajecten een gezin zat. Tegenwoordig zien de Engelse hulpverleners met één druk op de knop een overzicht uit de dossiers van politie, gezondheiddiensten, onderwijs en andere instellingen. Daarmee wordt meteen inzichtelijk welke problemen er spelen, welke hulp al geboden wordt en waar nog gaten vallen.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met IBM. Kijk hier voor meer informatie over big data.