Door de jaren heen heeft het begrip "kleine laptop" verschillende betekenissen gehad. Wij houden het simpel en bekijken alleen laptops met een scherm kleiner dan 10 inch. Alles groter dan 10 inch is tegenwoordig makkelijk te krijgen en niet meer zo heel bijzonder.

Olivetti Quaderno

Olivetti kwam in de Jaren '90 al met een super compacte laptop. Omdat de netbook- en ultrabook-hype nog niet bestond, gaf de fabrikant de computer de naam "subnotebook". De mini laptop was niet groter dan een a5-vel en woog slechts 1 kilo. En dat in een tijdperk dat de gemiddelde laptop 3 kilo woog.

Het eerste model had een NEC V30-processor aan boord. Deze was ongeveer te vergelijken met een 8086 (XT) van Intel en draaide op 16 MHZ. Verder had het systeem 1 MB RAM en een 20 MB grote harde schijf aan boord. Het apparaat was uitgerust met een monochroom DCGA-scherm die een resolutie van 640 x 400 kon weergeven. Een andere mooie, handige bijkomstigheid was dat deze laptop gewoon op 6 AA-batterijen kon draaien waardoor zelfs nu nog perfect kan werken op dit apparaat.

Ondanks deze geweldige specs werd de laptop geen succes. Olivetti bracht daarom een jaar later een verbeterde versie uit met een 386-processor, 4MB RAM en een 60 MB grote harde schijf. Deze laptop had een verlicht VGA-lcd-scherm met een resolutie aan boord welke 16 verschillende grijstinten kon weergeven.

Met dank aan lezer Jmkerkhof.

Toshiba Libretto

Lang voor de minilaptop-hype waren er al fabrikanten die super kleine laptops uitbrachten. Toshiba gooide hoge ogen met z'n Libretto-lijn en bracht in 1996 al mini-laptops uit. Goedkoop waren ze niet, maar oh, wat een pracht dingen waren het, zeker voor die tijd.

Het eerste model, de Libretto 20, had een AMD 486-processor draaiend op 74 Mhz, 8MB RAM, 275MB grote harde schijf en een 6,1 inch tft scherm aan boord. Het computertje woog slechts 840 gram.

Toshiba bleef tot 2005 Libretto-latops uitbrengen (niet alle modellen waren overigens verkrijgbaar in het westen, sommige waren alleen te koop in Japan). Het bedrijf stuurde de serie echter pas in 2010 met pensioen nadat het in 2010 nog eenmaal een dualscreen Libretto-tablet uitbracht.

Asus Eee-pc 701

Dé laptop die de hele Netbook-hype begon. De Eee-pc was een van de eerste makkelijk verkrijgbare, betaalbare, kleine laptops voor het grote publiek. Het eerste model, de 701, had een scherm van 7 inch, een Intel Celeron-processor draaiend op 600 Mhz en 512 MB geheugen en een 4 GB grote flash-schijf aan boord en kwam in 2007 op de markt. Het laptopje werd standaard uitgerust met een aangepaste versie van Xandros, een Linux distributie, maar later werden er ook versies met Windows XP verkocht.

De laptops waren reactie op de populaire One Laptop Per Child (OLPC)-computers en Classmate PC. Deze goedkope laptops met lage specificaties waren eigenlijk bedoeld voor kinderen in derdewereldlanden maar vonden ook gretig aftrek bij gadgetfans. Deze computers waren echter niet zo makkelijk te krijgen als de Eee-pc's.

De 701 werd een gigantisch succes en al gauw bracht het bedrijf verschillende modellen uit met verschillende maten en specificaties: van de 900- tot de E-serie. Asus heeft dit volgehouden tot 2014, toen was de vraag zo laag dat het bedrijf de serie met pensioen stuurde. Gebruikers kochten liever een ultrabook, convertible of tablet.

Uiteraard bleef Asus' succes niet onopgemerkt, door de jaren heen zijn er nog vele andere fabrikanten geweest die Eee-pc-concurrenten uitbrachten. Deze waren ongeveer even groot en weken qua specificaties niet al te veel af.

Sony Vaio Lifestyle

Ook Sony wist in 2009 een grote indruk te maken op de liefhebber van kleine laptops met de Vaio P series (ook wel bekend als de lifestyle PC). Het eerste model (P530H) een Intel Atom MID Z520 draaiend op op 1,33 Ghz, 2 GB RAM, 60 GB harde schijf en een 8 inch scherm.

Hoewel de laptops er prachtig uit zagen vielen de specificaties voor die tijd nogal tegen. Dat kwam onder andere door de videochip. Het hielp ook niet echt dat de prijs behoorlijk aan de hoge kant lag (het oudste, goedkoopste model kostte ongeveer 900 euro).

Sony heeft een een hoop verschillende modellen uitgebracht in vrij korte tijd. De laatste P-series Vaio rolde in 2010 van de band en kostte, afhankelijk van het model tussen de 800 en 1500 euro.

Het was overigens niet de eerste keer dat Sony kleine laptops uitbracht. Eerder had het bedrijf de 505, C1, G, M, T, U, S en Y-series in het assortiment. Lang niet al deze modellen zijn uitgekomen in het westen.

OQO O2

OQO was een Amerikaanse computerfabrikant die bekend stond om het uitbrengen van kleine computers. Het eerste model, de OQO Model 01, kwam in 2004 op de markt en werd opgenomen in het Guinness World Records-boek als kleinste volledig functionele computer. Het apparaat had een 1 GHZ Transmeta Crusoe, 20 GB harde schijf, 256 MB RAM en een 5 inch elektromagnetisch aanraakgevoelig scherm aan boord.

Het apparaat heeft qua formfactor een beetje het uiterlijk van een mix van een tablet pc en een smartphone met uitschuifbaar toetsenbord. De fabrikant heeft verschillende modellen uitgebracht tot 2009. Het bedrijf moest de productie toen staken wegens financiële problemen.

Toshiba Satellite Click mini L9W-B-100 serie

We zijn eindelijk aangekomen bij de kleine laptopjes die nog verkrijgbaar zijn en we beginnen meteen met de allerbekendste. Deze laptopserie bestaat al sinds de jaren '90 en is in allerlei maten te verkrijgen. De Click mini is een van de kleinste convertibles die je op dit moment kan krijgen. Deze computer heeft ondanks z'n kleine maat een touchscreen met een resolutie van 1920x1280. Bovendien kan het scherm van deze convertible ook losgetrokken worden van het toetsenbord waardoor het apparaat als tablet gebruikt kan worden.

Het apparaat heeft een Intel Atom Z3735F met een snelheid van 1,333 tot 1,830 GHz, 2GB RAM, 32 GB SSD en een 8,9 inch Full HD touchscreen aan boord. De fabrikant mag de Libretto-serie al een hele tijd niet meer gebruiken, de Satellite Mini-serie is een waardige opvolger.

De Satellite Click mini L9W-B-100 is verkrijgbaar vanaf ongeveer 250 euro.

Pandora/DragonBox

De Pandora-laptops zijn eigenlijk speciaal ontworpen voor gamers. Het hele project is als een soort crowdfunding-actie begonnen en is inmiddels een begrip in de homebrew- en emulatiewereld. De fabrikant, OpenPandora, bestaat onder andere uit mensen die voorheen werkten aan de GP32 en GP2X-spelcomputers.

De groep achter OpenPandora wilden graag een open source spelcomputer maken die beter was dan de draagbare spelcomputers van GamePark. De Pandora moest een draagbare spelcomputer worden die krachtiger was dan elke andere draagbare spelcomputer. Het apparaat moest niet alleen spellen, die speciaal voor het apparaat waren gemaakt, maar ook zonder problemen overweg kunnen met emulatoren en bijbehorende ROMs.

Doordat deze apparaten zoveel mogelijkheden hadden, leek het uiteindelijke ontwerp meer op een kruising van een mini-laptop en een draagbare spelcomputer. Het eerste model kwam uit in 2010 en had een Texas Instruments OMAP3530 SOC draaiend op 600 MHz, 256 MB RAM, 512 NAND-flashgeheugen en een 4,3 inch-touchscreen aan boord. Het systeem werd standaard uitgerust met een Linux distributie gebaseerd op Ångström en gebruikers konden het systeem helemaal naar eigen wens aanpassen en software meeleveren. Het apparaat had verder twee SD-kaartsloten aan boord zodat het apparaat makkelijk kon worden voorzien van extra software.

OpenPandora heeft door de jaren heen verschillende verbeterde versies uitgebracht met snellere processoren, meer geheugen en een betere videochip. Het project werd in 2013 stopgezet, maar de apparaten zijn nog steeds te koop. In 2014 begon het bedrijf aan een opvolger, de DragonBox Pyra. Aan dit apparaat wordt nog gewerkt en kan sinds mei 2016 al wel worden gepre-ordered.

De Pyra heeft een dualcore Texas Instruments OMAP5432 draaiend op 1,5 GHZ, 2 tot 4 GB RAM, twee SDXC-kaartsloten en een 5 inch resistive touchscreen.

GDP Win

We blijven nog even bij de crowdfunding-laptops, ook de GDP Win is een op gamers gerichte mini-laptop die via deze manier het levenslicht zien. Het apparaat werd aangekondigd in 2015 en werd vorig jaar officieel uitgebracht. Net als de Pandora en Dragonbox Pyra heeft het apparaat, naast een toetsenbord, game controls. De laptop heeft een 64-bit Intel Atom x7 draaiend op 1,44 tot 2,56 GHz, 4 GB RAM, een MicroSD slot, 64 GB eMMC-ROM en een 5,5 inch touchscreen.

De crowdfunding-actie is inmiddels voorbij en de GDP Win kan voor ongeveer 350 euro worden aangeschaft.

GDP Pocket

Na het daverende succes van de GDP Win besloot het bedrijf opnieuw een kleine laptop te maken. De GDP Pocket is een minilaptop die draait op Windows 10 of Ubuntu. De crowdfunding campagne van dit apparaat loopt nog dus als je interesse hebt, kan je investeren in het project en wie weet heb je binnenkort dan zo'n prachtig laptopje in je binnenzak.

De Pocket heeft een Quad core Intel (type nog onbekend) processor draaiend op 1,6 GHz, 8 GB RAM, 128 GB eMMC-ROM en een 7 inch Full HD capacitief touchscreen aan boord.

Als je investeert via Indiegogo krijg je de laptop voor 399 dollar. Het apparaat is na deze actie verkrijgbaar voor 599 dollar. Je hoeft niet bang te zijn dat dit project z'n streefprijs niet haalt, daar zijn zij namelijk al met ruim 800 procent overheen.