Alleen paar toptoestellen, nu

Officieel is Android KitKat er nu. In de praktijk is het er nog nauwelijks. Het nieuwe besturingssysteem is namelijk beschikbaar op het nieuwe paradepaardje Nexus 5 van Google. En het zal "binnenkort beschikbaar" zijn op drie andere smartphones en twee tablets. Dit zijn Google’s eigen Nexus 4-smartphone, de Nexus 7-minitablet, en de Nexus 10-tablet, naast de Galaxy S4-smartphone van Samsung en de speciale Google Play-editie van de HTC One-smartphone. Deze vijf apparaten krijgen KitKat ergens in de komende weken.

De Nexus 5 is wel verkrijgbaar in Nederland, hoewel er al berichten zijn opgedoken over schaarste en flink hoge prijzen voor het niet-instapmodel met 32 GB opslagruimte. De andere, oudere Nexus-apparaten hadden aanvankelijk problemen met de beschikbaarheid. De ook eerder uitgebrachte S4 is allang goed verkrijgbaar, in volledig contrast met de Play Edition van de HTC One. Die speciale niet-Nexus-maar-toch-Google-uitvoering van het HTC-toestel schijnt zeldzaam te zijn.

Alleen nieuwe toestellen, later

In marketing zet Google zijn KitKat-release niet alleen neer als nieuw maar ook juist als slanker. Het besturingssysteem is door hard werk lichter geworden, zodat het met minder geheugen toekan en dus ook goed kan draaien op goedkopere smartphones. Veel toestellen in de low-end van Android draaien noodgedwongen (lees: prijsgedwongen) een oudere release.

En dat is niet eens zozeer een vorige release in de 4.x-reeks, dus één van de drie Jelly Bean-versies (4.1, 4.2 en 4.3). Nee, de echt goedkope Android-toestellen draaien het antieke Gingerbread. Ja, het is nu eind 2013. En ja, die Android 2.3-versie uit december 2010 duikt nog wel eens op in folders met de allerscherpste aanbiedingen. Met 4.4 bestrijdt Google die fragmentatie, gevormd door de overlevende ouderwetse versies: “Met Android KitKat wordt de geweldige Android-ervaring voor iedereen beschikbaar.”

In theorie kan die marketing bewaarheid worden. KitKat is inderdaad flink lichter gemaakt. Waarmee Google het voor toestelproducenten makkelijker maakt om goedkopere smartphones en huidige, oudere apparaten naar de moderne wereld te helpen. Maar de praktijk is weerbarstig. Niet in het minst doordat het níet in het belang is van de toestelmakers en de telco’s om OS-upgrades door te voeren. Een slecht teken aan de wand is het ontbreken van KitKat voor Google’s eigen Galaxy Nexus, net twee jaar oud en in opdracht gemaakt door Samsung.

Google-isering

Een OS is anno nu steeds minder een platform voor apps en diensten van derden. Natuurlijk, die externe dingen mogen en draaien nog wel. Maar de eigen zaken van de platformmaker genieten voorrang. Integratie is het sleutelwoord. Zo krijgt KitKat een koppeling met sociaal netwerk Google+, dat (mits voorzien van de benodigde informatie en permissie) telefoonoproepen identificeert met de identiteit op die Twitter- en Facebook-tegenhanger.

Het verder doordringen en opduiken van Google in zijn mobiele platform is ook zichtbaar in de sms-applicatie. De standaarduitvoering daarvan is verdwenen, meldt Computer!Totaal, en vervangen door chat-app Google Hangouts (die op computers al het veelgebruikte Google Talk en de videochat in Gmail heeft gekannibaliseerd). Ook heeft KitKat search goed ingebouwd en Google Now geïntegreerd. Een Facebook Home maar dan door en voor Google.

Een vergaande Google-isering van Android zou zijn het volplakken met ads. Naast OS-maker, cloudaanbieder en zoekmachine is het bedrijf namelijk vooral een ads-megamachine. Andere dingen zijn middelen voor dat hoofddoel. KitKat blijkt voorzien van code om ads weer te geven in de bel-app, heeft techsite Ars Technica ontdekt. De dialer in 4.4 staat ook zoekopdrachten voor lokale bedrijven toe, dus betaalde zoekresultaten in Google Maps zouden logisch zijn. Google heeft Ars gauw laten weten dat het niet werkt aan ads in de dialer. Toch trekt techblog The Verge in zijn review van Android 4.4 KitKat de conclusie: designed by Google, for Google.

Een Borg plegen

Naast het opnemen en presenteren van eigen apps en diensten, brengt KitKat nog een andere vorm van opslokken. Het afkijken, verbeteren en default bezorgen van vindingen die derden hebben gemaakt. Zo is de nieuwe bel-app flink aangepast qua interface: je hoeft alleen de eerste letters te typen van wie je wilt bellen – of het nu om een vriend gaat of een bedrijf – en Google kan onmiddellijk verbinding leggen. Je hoeft niet langer naar Contacten te gaan om een persoon of een bedrijf op te zoeken.

Een slim idee wat in vereenvoudigde vorm al bestond in de TouchWiz GUI die Samsung op zijn Android-smartphones levert. Google lijkt actief begonnen met het afkijken en opnemen van features die derden aan hun Android-implementatie toevoegen. Een taktiek die oudgedienden in de pc-industrie nog wel herkennen; van Microsoft.

Verder is nu de interface van standaard-Android behoorlijk state-of-the-art. Daardoor zijn grafische schillen van de toestelmakers en andere externe partijen steeds minder nodig of gewenst. Zeker, sommige GUI’s die bovenop Android zijn gezet, konden gebruikers niet bekoren. Toch was juist die pluriformiteit één van de veelgeprezen pluspunten van het open alternatief voor Apple’s strak geregisseerde iOS. De volledig ge-redesignde versie 7 daarvan heeft stof doen opwaaien.

Tot slot levert Google nu ook het opgekochte kantoorpakket QuickOffice mee met zijn mobiele OS. Net zoals Microsoft tegenwoordig zijn marktdominante pc-pakket Office meegeeft op Windows 8.1-tablets. Hiermee komen goede ideeën van de ene hardwareproducent en eigen apps van de platformleverancier in handen van alle gebruikers. Wat op korte termijn fijn is voor die klanten. Maar het is niet fijn voor de concurrentie en daarmee op langere termijn niet voor de gebruikers. Zie maar het interbellum tussen de neergang van Netscape en de later pas serieuze opkomst van IE-alternatieven als Firefox en daarna Chrome. Dat geeft nu nog steeds problemen.

Microsoft-heffing

Onder Android-gebruikers leeft er soms een gevoel van Microsoft-verzet. De Windows-reus die de pc domineert, is op mobiel gebied maar een kleine speler. Het open Android van het internetgerichte Google is zowel qua marktaandeel als qua uitstraling een tegenpool. Hetzelfde geldt in grote lijnen voor Google in vergelijking met Apple, onder wiens gebruikers vaak ook een Microsoft-weerzin leeft.

De gelukkige Android-gebruiker zal er waarschijnlijk niet blij van worden als hij of zij beseft dat van zijn of haar aanschaf een deel naar Microsoft gaat. Hoeveel is onbekend, want dat wordt geheim gehouden in de officiële overeenkomsten voor de patentlicenties van Microsoft. Volgens een recente schatting van een analist gaat het om wel 2 miljard dollar aan Android-royalty's. Maar dat is officieus.

Wel officieel bekend is dat de Windows Phone-maker in de loop der jaren steeds meer Android-vissen aan de haak heeft geslagen. Naast de kleine toestelmakers ook de grote, en naast die Android-leverende bedrijven ook de fabrieksfirma's (ODM's) die zij inhuren om hun smartphones en tablets te maken. Waar een ouder Android-toestel Microsoft niet per sé geld opleverde, is dat voor KitKat nagenoeg gegarandeerd.