"Het is maar een klein WOB-verzoek per gemeente. We willen het proces-verbaal van het centraal stembureau van elke gemeente ontvangen", vertelt Rop Gonggrijp van de actiegroep. De verzoeken zijn gestuurd naar de meer dan 400 Nederlandse gemeenten waar twee weken geleden gemeenteraadsverkiezingen zijn gehouden.

Niet blindstaren

Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet (WVSN) wil weten hoeveel hertellingen er landelijk zijn geweest. "We willen weten hoe ernstig het probleem is. De eerste uitslagen van onze WOB-actie laten zien dat er in de overgrote meerderheid van de gemeenten helemaal niets aan de hand is. Mensen die van de hertellingen een groot probleem maken staren zich blind op 15 tot 20 gemeenten", zegt Gonggrijp.

De definitieve resultaten van de WOB-actie volgen binnenkort. De eerste antwoorden op de verzoeken van WVSN, waaruit blijkt dat de verkiezingen bijna overal goed zijn gegaan, komen overeen met het standpunt van staatssecretaris Ank Bijleveld van Binnenlandse Zaken.

Hertellingen

De actiegroep hoopt met de WOB-actie de kritiek pareren die na de gemeenteraadsverkiezingen werd geuit op het stemmen met het potlood. Voorstanders van stemcomputers gebruikten de hertellingen in sommige gemeenten als aanleiding om op te roepen tot de terugkeer van de stemmachines.

Enkele gemeenten in Oost-Nederland hebben, in samenwerking met stemcomputerfabrikant Nedap, een experiment uitgevoerd dat de voordelen van verkiezingen via stemcomputer moet aantonen. Er is daarbij getest met een nieuwe Nedap-machine die een bonnetje met de stem uitprint. Ook burgemeester Peter Rehwinkel van Groningen pleit voor herinvoering van stemcomputers.

Grondiger onderzoek

Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet tikt de gemeenten op de vingers. "Er worden op dit moment, vooral vanuit gemeentelijke hoek, wel heel veel zaken vergeten, door elkaar gehaald of onjuist weergegeven. In plaats van al te ver mee te gaan in de krantenkoppen-roeperij doen wij de komende weken maar weer eens wat grondiger onderzoek", aldus de actiegroep.

Ook het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) ziet niets in herintrede van stemcomputers. Volgens het departement "gelden de argumenten waarmee we de stemcomputers hebben afgeschaft nog steeds".

Stemcomputers zijn volgens BZK onder meer "niet transparant en controleerbaar genoeg". Het uitprinten van een bonnetje met stem nu zou daar niets aan veranderen. Het kabinet besloot twee jaar geleden, na een lange campagne van Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet en druk van diverse politieke partijen, stemcomputers af te schaffen.

Onregelmatigheden

Het hertellen van de uitslagen van de recente gemeenteraadsverkiezingen heeft in enkele gemeenten geleid tot commotie, omdat zich in enkele stembureaus onregelmatigheden hadden voorgedaan. Ook werden er in enkele gevallen fouten gemaakt bij het tellen.

Volgens Gonggrijp hebben de onregelmatigheden "niets te maken" met het papieren stemproces. Zo ging de commotie vooral over het voeren van campagne in stembureaus of dat er meerdere mensen in een stemhokje stonden. Die situaties kunnen zich volgens Gonggrijp even goed bij gebruik van stemcomputers voordoen.

Advies Vereniging Nederlandse Gemeenten

Inmiddels heeft de Vereniging Nederlandse Gemeenten zich ook met het Wob-verzoek bemoeid. In een advies raadt de belangenorganisatie gemeenten aan wel te antwoorden, maar waar mogelijk wel Gonggrijp een rekening te sturen.

Die houding is opmerkelijk, omdat de VNG in dit dossier zelf ook actiegroep is. De gemeenten hebben namelijk een manifest aangenomen, waarin ze de belangenorganisatie vragen om te ijveren voor de terugkeer van de stemcomputer. Dat doet de organisatie inmiddels via een lobby bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Update 8:30 - Advies VNG toegevoegd