Volgens experts en critici had de Amerikaanse overheid zijn afluistertechnieken die het al geruime tijd toepast op wereldwijde communicatienetwerken moeten toepassen om de burger te beschermen en niet om Amerikaanse bedrijven een voorsprong te geven op buitenlandse concurrenten. Daarnaast komt ook de kritiek op gang over het opvragen van persoonlijke gegevens van abonnees van internetproviders.

De Amerikaanse autoriteiten hebben zich bij de zoektochten naar de mensen achter de aanslagen in de Verenigde Staten deze week ook geconcentreerd op de internetproviders. De FBI heeft al bij twee grote Amerikaanse internetproviders, AOL Time Warner en Earthlink, informatie opgevraagd over abonnees.

Een woordvoerder van Earthlink bevestigt tegenover de Wall Street Journal dat het bedrijf dinsdagavond benaderd werd door de FBI op basis van de Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA). Deze wet maakt het mogelijk dat de FBI aftapapparatuur plaatst bij een internetprovider om aan vertrouwelijke informatie te komen.

Een andere bron die dicht bij de lopende onderzoeken staat, weet te melden dat Microsoft en Yahoo inmiddels ook al benaderd zijn met het verzoek bepaalde informatie te verstrekken over gebruikers van Hotmail en de e-maildiensten van Yahoo. Microsoft en Yahoo weigeren informatie te verstrekken over deze mogelijke verzoeken. Het enige dat men kwijtwilde was de mededeling dat volledige medewerking verleend wordt wanneer de overheid daar om vraagt.

Amerikaanse privacygroeperingen, waaronder Electronic Frontier Foundation uit San Fracisco, en privacy-advocaten hebben hun bezorgdheid al geuit over het mogelijk in gevaar komen van de privacy van de Amerikaanse burger als gevolg van de zoektocht van de overheid naar de daders van de aanslagen. Maar niet alleen op dit moment. De bezorgdheid heeft ook betrekking op wat er in de toekomst nog te wachten staat.

De Amerikaanse burger is volgens een onderzoek van Excite @Home niet bereid om zomaar persoonlijke vrijheiden zoals privacy of meningsuiting te laten varen als dat kan helpen bij het bestrijden van terrorisme. Van de ondervraagden geeft 54 procent aan persoonlijke vrijheden nooit op te willen geven, 23 procent is eventueel bereid om een enkele vrijheid (zoals het recht om te gaan en staan waar men wil) op te geven.

Technische hoogstandjes geven niet altijd een gevoel van veiligheid, meent Jeffrey Rosen, een professor in de rechten aan de George Washington Universiteit in Washington DC. "Camera's die in Groot-Brittannië geïnstalleerd zijn geven slechts een vals gevoel van veiligheid, maar ze hebben nog nooit geholpen bij het voorkomen van terroristische aanslagen of het vinden van de daders daarvan."

Echelon

De discussie over het toepassen van technologie bij de bescherming van de burger brandt nu ook los. Het gaat daarbij dan met name om de afluistertechnieken die de Verenigde Staten mogelijk al geruime tijd zouden gebruiken om telefoongesprekken en e-mailberichten door te lichten. Het gaat dan om de technieken die ook bekend staan onder Echelon voor het telefoonverkeer en Carnivore (tegenwoordig ook wel bekend onder DCS1000) voor e-mail.

Critici menen nu dat deze toepassingen gigantisch gefaald hebben bij het mogelijk voorkomen van de terroristische aanslagen op de Verenigde Staten deze week.

"Echelon heeft zich de laatste jaren geconcentreerd op gebieden die buiten de nationale veiligheid lagen", zegt Wayne Madsen, een voormalig computer- en veiligheidsexpert van de Amerikaanse overheid. "De nadruk kwam te veel te liggen op de bestrijding van drugscriminaliteit, het afluisteren van non-profit organisaties en het monitoren van mogelijke buitenlandse concurrenten van Amerikaanse bedrijven. Waarom heeft men de nadruk daar op gelegd in plaats van op de veiligheid van de burger. Het toepassen van Echelon voor het afluisteren van bedrijven om de concurrentie voor te zijn, is gewoon belachelijk."

Het ziet er naar uit dat de Amerikaanse overheid een onderzoek gaat instellen naar de manier waarop deze afluistertechnologie gebruikt is de afgelopen jaren, meent Madsen.