Twee weken geleden lekten enkele voorlopige aanbevelingen uit die het Clean IT-project in een werkdocument had staan. Onder meer moet het internet nauwlettend in de gaten worden gehouden om extremisme en terroristische activiteiten sneller in het oog te krijgen. Daarbij zit onder meer een meldingsplicht voor hosters en internetserviceproviders en een wettelijke plicht voor internetbedrijven om alle klantinformatie over te dragen aan opsporingsautoriteiten die dat nodig vinden in de jacht op terroristen.

Maar het Clean IT-project wordt dan wel gefinancierd door de Europese Commissie en enkele lidstaten, zoals Nederland, binnen het project werken voornamelijk private partijen. En dat roept vragen op, zo blijkt uit een schrijven van de Europarlementariërs Sophie in 't Veld en Marietje Schaake. Zij vragen de Europese Commissie om uitleg over de uitgelekte en verregaande voorstellen van Clean IT.

Clean IT mogelijk in strijd met de wet

Onder meer willen de D66-politici weten hoe de Europese Commissie staat tegenover het monitoren van het internet voor handhaving, opsporing en veiligheid door private partijen als bedrijven in de naam van de overheid. Daarnaast vragen beiden zich af of de maatregelen die door Clean IT worden voorgesteld, wel stroken met de Fundamentele Rechten van de EU, de vrijheid van meningsuiting en wetgeving op het gebied van privacy en informatiebescherming.

Opmerkelijk is dat Clean IT zegt op zijn website dat het belangrijkste doel is een raamwerk neer te zetten dat niet bedoeld is voor nadere wetgeving, maar dat de voorlopige conclusies en aanbevelingen die nu uit het project komen, juist gericht zijn op de implementatie van wetgeving dat een mogelijke impact heeft op online vrijheden. In 't Veld en Schaake willen weten of de Europese Commissie van plan is nieuwe wetgeving voor te stellen op basis van die aanbevelingen van Clean IT.

'Onderzoek beter in de gaten houden'

Wat de beide parlementariërs steekt is dat dergelijke voorstellen komen uit een door Europees overheidsgeld gesteunde onderzoeksprojecten. Ze willen weten hoe de Commissie zich ervan verzekert dat dergelijke onderzoeksprojecten binnen de kaders blijven van de Europese Fundamentele Rechten en andere wetgeving. Daarnaast wil het duo weten welke instrumenten er zijn om onderzoeksprogramma's op het gebied van Justitie nauwgezet in de gaten te houden en te evalueren.

De Nederlandse inbreng in het Clean IT project valt onder de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en zetelt bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Dat ministerie heeft dit contraterrorismeproject opgezet en er Europese financiering voor verkregen. Naast aanvoerder Nederland werken België, Groot-Brittannië, Duitsland en Spanje mee. Ook Europol doet zijn duit in het zakje.

Nederlandse Jusitie: 'Niks aan de hand'

Het twee weken geleden uitgelekte plan om extremisme te bestrijden door internetvrijheid te beperken is slechts 'een intern discussiestuk', liet Justitie toen direct aan Webwereld weten. Het ministerie zegt dat het uitgelekte plan “een document is zonder concrete voorstellen" om cybercrime aan te pakken. De digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom weersprak dat direct. "Het Clean IT project van de Europese Commissie is nog verder ontspoord dan we in januari al berichtten."