Niet alleen in Europa is er veel kritiek op de bewaarplicht, ook in de Verenigde Staten. In Washington wordt momenteel druk gedebatteerd over een wetsvoorstel om internetproviders te verplichten verkeersgegevens van abonnees op te slaan. Die data moet dan gedurende 18 maanden worden bewaard.

De VS heeft al een bewaarplicht voor telefoniegegevens, maar deze nieuwe wet geldt specifiek voor internetdata. Het gaat daarbij niet om de inhoud van het internetverkeer, maar om de ip-adressen van sites en gebruikers waarmee dan gecommuniceerd wordt. Dit voorstel ligt van verschillende kanten zwaar onder vuur.

Crimefighter hekelt bewaarplicht

De meest opmerkelijke kritiek komt van senator Sensenbrenner. Hij is een van de penvoerders van de omstreden Patriot Act en meestal voorstander van ruime opsporingsbevoegdheden. Maar algemene dataretentie voor isp's gaat zelfs hem te ver.

“Deze wet lost niet effectief het probleem op, en het dendert op brute wijze over de privacy van mensen die het internet voor ontelbare legitieme doelen gebruiken," aldus Sensenbrenner. Volgens hem hoort de wet 'in de prullenbak van de geschiedenis' thuis.

Valse voorwendselen

Andere politici hekelen het feit dat de wet wordt ingevoerd onder de vlag van de strijd tegen kinderporno. De opgeslagen verkeersgegevens zullen namelijk voor alle mogelijke opsporingsdoeleinden worden gebruikt, schrijft tech-nieuwssite CNet.

Daarnaast is het vreemd dat de mobiele operators en providers van WiFi-hotspots géén internetgegevens hoeven op te slaan. De officiële reden: deze netwerken kunnen een IP-adres niet koppelen aan een individuele gebruiker.

Onzin, stelt criticus Christopher Soghoian, ook draadloze providers kunnen prima gebruikersessies loggen via IP. Dat mobiele providers zijn uitgezonderd van dataretentie heeft volgens hem maar één reden: een succesvolle lobby in Washington.

Unhappy Meal

Maar die uitzondering heeft wel tot gevolg dat draadloze netwerken een soort vrijhaven worden voor (cyber)criminelen en pedofielen, stelt Soghoian. Die 'bad guys' zullen dan vooral bibliotheken, parken en McDonalds-filialen opzoeken om via de open WiFi-netwerken daar hun strafbare online activiteiten te ontplooien.

In Europa geldt al een bewaarplicht voor internetverkeersgegevens. Die Richtlijn Dataretentie verplicht alle telecom- en internetproviders in de lidstaten om verkeersgegevens te bewaren voor minimaal zes maanden en maximaal twee jaar. Maar ook deze bewaarplicht ligt wederom zwaar onder vuur.

EU-bewaarplicht versus grondrechten

Het Duitse Hooggerechtshof oordeelde in maart 2010 al dat de bewaarplicht in strijd is met de Duitse grondwet. Daarna is de bewaarplicht ook in Tsjechië, Bulgarije, Roemenië en Cyprus ongrondwettelijk verklaard.

Sinds vorig jaar doet ook de Europese Commissie zelf onderzoek of de richtlijn niet in strijd is met basale grondrechten.

In april dit jaar publiceerde de Commissie een onderzoeksrapport met belangrijke kritiek op de bewaarplicht. Op basis van dit rapport werkt Eurocommissaris Viviane Reding nu aan een herziening van de omstreden richtlijn.

Heet hangijzer in Den Haag

In Nederland is onlangs de bewaarplicht voor internetgegevens eindelijk teruggebracht tot zes maanden. Dat is gedaan met een reparatiewet, die door de toenmalige minister in 2009 al is toegezegd voor goedkeuring van de oorspronkelijk langere bewaartermijn. De Nederlandse dataretentie voor telecomdata is wel twaalf maanden gebleven.

De oppositie wilde de bewaarplicht zelfs helemaal afschaffen, maar de coalitiepartijen en gedoogpartner PVV wilden daar niet aan.