Het was een moeizaam proces, maar zoals het er nu uitziet zal de Eerste Kamer het wetsvoorstel binnenkort aannemen. Om de laatste weerstand eens goed te doorbreken zal ik aan de hand van een voorbeeld duidelijk maken hoe doelmatig de opsporing werkt.
Toonbeeld Europese samenwerking
De wet die de bewaarplicht mogelijk maakt, komt niet uit een Nederlandse koker maar is onder de bezielende leiding van het Verenigd Koninkrijk tot stand gekomen. Dat land was na de verschrikkelijke aanslagen in Londen extra gemotiveerd om nou eens daadkrachtig tegen zware criminaliteit en vooral terrorisme op te treden.De richtlijn maakt het mogelijk om eindelijk eens grensoverschrijdend te werken, want criminaliteit stopt ook niet aan de grens. Dus als een land - zeg het Verenigd Koninkrijk - een onderzoek doet naar iemand doet, kan het gegevens opvragen bij een andere lidstaat - bijvoorbeeld Nederland. Dat is nodig ook want oorlog is vrede als we het over terreur hebben.
Helemaal perfect is het nog niet. Want de Britten tonen leiderschap door te durven werken met een centrale database met alle verkeersgegevens. Daarmee komen ze eindelijk los van een kleine reeks triviale datalekken. De Nederlanders durven niet veel meer dan de gegevens bij de provider te laten staan en dan opvraagbaar te maken. Uiteindelijk vertragen wij dus een onderzoek omdat er eerst gevraagd moet worden om de data.
Netwerken in kaart brengen
Maar linksom of rechtsom is het binnenkort van iedere burger te achterhalen met wie hij of zij de laatste tijd in verbinding staat en hoe het netwerk om de persoon eruit ziet. Dus houden we niet alleen de verdachte in de gaten, maar ook de mensen om een staatsgevaarlijk iemand heen. Daarmee kun je effect sorteren.Bang dat zo'n onderzoek uit zal lekken hoef je als opsporingsambtenaar niet te zijn, want Senator Hans Franken van het CDA heeft zojuist lastige vragen gesteld waarom niet bekend mag worden wie de verkeersgegevens heeft bekeken. Ofwel: de vertrouwelijkheid van de opsporing blijft gewaarborgd. Een onderzocht persoon hoeft natuurlijk geen weet te hebben dat hij in de gaten is gehouden. Onwetendheid is kracht.
Geen lastige vragen
Dat laatste is zeker zo als je lastige vragen kunt verwachten, bijvoorbeeld wanneer een onderwerp gevoelig ligt. Zoiets heb je al snel bij zaken als een politieke voorkeur en vrijheid van meningsuiting. Mensen vergeten namelijk: vrijheid is slavernij en die vergeetachtigheid leidt tot ernstige wanorde.Neem het onwaarschijnlijke geval dat een Nederlands politicus - zeg een Geert Wilders - een film in het Verenigd Koninkrijk zou willen tonen en tot overmaat van ramp daar ook nog een debat over zou willen aangaan. Zo'n persoon zou je stilletjes en subtiel het land uitzetten op aangescherpte anti-terreurwetgeving die verstoring van de openbare orde iets ruimer opvat.
Al zou de media daar lucht van krijgen dan is dat vervelend, maar niet bedreigend voor het onderzoek. In zo'n geval zou de bewaarplicht de Britten de ruimte bieden om heimelijk het netwerk van zo'n politicus in kaart kunnen brengen. Zo kun je regelmatige contacten ook de toegang kunnen ontzeggen, banen onthouden, schaduwen of eens stevig aan de tand voelen. Dat zoiets komt van een verzonden e-mail, verkeerd gedraaid telefoonnummer of contactmomenten boeit niet.
Effectief onderzoek
Zelfs in zo'n hypothetisch geval kun heerlijk onderzoeken en de Britse wet toepassen. Never mind the Dutch law zullen we maar zeggen. Dat zoiets zinvol kan bleek tijdens het McCarthy-tijdperk. Wat dat betreft overstijgt de bewaarplicht grenzen, lastige wetten en baant de weg voor opsporing.Het bovenstaande is natuurlijk onzin. Niemand wordt in Groot Brittannië - de bakermat van de parlementaire democratie - uitgezet om zijn mening of denkbeelden. Juist in dat land ga je het debat aan met elkaar als de mensen het überhaupt interesseert. Natuurlijk starten de Britten niet een onderzoek naar de mensen rond Wilders of de PVV. Juist niet, want de PVV heeft enthousiast vóór de bewaarplicht gestemd en zou je die tegen je vrienden inzetten? Doemdenkers die misbruik vrezen, raad ik aan een reality check te ondergaan. Raak nu het scherm aan en herhaal: "Bewaarplicht I love you! Ik heb toch niets te verbergen?"