Dat zijn de conclusies van academisch onderzoek naar de blokken achter de virtuele valuta Bitcoin. Daarbij is gekeken naar het grootboek waarin alle Bitcoin-transacties onder gebruikers staan geregistreerd, gekoppeld aan 34-karakters tellende alfanumerieke adressen. Het doel van het onderzoek was om te kijken waarvoor Bitcoins nu gebruikt worden, en of de cryptografische munteenheid criminele activiteit stimuleert door de mate van anonimiteit.

Hoewel er geraffineerde manieren bestaan, zoals het genereren van een nieuw Bitcoin-adres voor elke transactie, het wegblijven van Bitcoin-marktplaatsen en het voortdurend doorsturen van middelen, blijkt dat de meeste gebruikers gemakkelijker zijn te identificeren dan gedacht. Overheden worstelen nog altijd met Bitcoin, waarop volgens hen geen belastingheffing of kapitaalcontrole mogelijk is.

Identiteit dagvaarden

De onderzoekers van de universiteit van Californië en de George Mason-universiteit in Virginia lieten speciale algoritmes los op de zee van cijfers van de Bitcoin-blokken. Daarmee zijn Bitcoin-transacties te koppelen aan bekende Bitcoin-diensten, zoals markplaatsen als Mt. Gox en betalingsverwerkers. Aangezien het gros van de diensten tegenwoordig identificatie eist van zijn gebruikers, is het door de analyse van transacties mogelijk om Bitcoin-gebruikers deels in kaart te brengen.

Het algoritme onthult de identiteit van de dief niet, maar baant volgens de onderzoekers de weg voor wetshandhavers of autoriteiten die kunnen dagvaarden om dat wel te doen. Als voorbeeld wordt de populaire Japanse Bitcoin-marktplaats Mt. Gox gegeven. De onderzoekers linkten meer dan 500.000 Bitcoin-adressen aan Mt. Gox. Die marktplaats eist identificatie van zijn gebruikers, vaak inclusief kopie van het paspoort, en is daarom geen logische plek voor hackers en Bitcoin-dieven om hun buit te verzilveren.

Luie dieven

Maar uit het onderzoek blijkt dat veel kopers op de ondergrondse online zwarte markt Silk Road hun Bitcoins rechtstreeks vanuit uit hun Mt. Gox-adres storten. Zij beseffen blijkbaar niet hoe snel hun Bitcoin-betaling is te herleiden naar henzelf. Om anoniem te blijven moet in de praktijk veel moeite worden gedaan, iets wat de meeste gebruikers momenteel niet doen.

“Het doel van ons onderzoek is echt om het verschil te illustreren tussen het potentieel voor de anonimiteit die Bitcoin levert, en de anonimiteit die gebruikers daadwerkelijk hebben gezien de specifieke patronen van hun gebruik”, legt één van de Amerikaanse onderzoekers, Sarah Meiklejohn, uit in een reactie aan Webwereld. Veel gebruikers zijn volgens haar niet bepaald voorzichtig geweest.

“Hoewel ons onderzoek aantoont dat, juist bij de diensten, het mogelijk is om grote hoeveelheden adressen te identificeren met een persoon in de echte wereld, weten we de namen van de overgrote meerderheid van de adressen nog niet. Voor individuele gebruikers, die hun adressen niet delen en geen gebruik maken van identificeerbare diensten, lijkt het potentieel voor anonimiteit nog altijd behoorlijk groot”, aldus Meiklejohn, met de kanttekening dat het ontlopen van deze diensten alsmaar moelijker wordt.

Volume ontbreekt

Het is dan ook vooral een kwestie van schaal, legt de onderzoekster uit. Wanneer een gebruiker 50 dollar inwisselt voor 0,5 Bitcoins en deze bij een combinatie van anonimiserende diensten gebruikt, en de ‘witgewassen’ Bitcoins gebruikt voor het kopen van drugs op Silk Road, kan hij of zij ermee wegkomen.

Meiklejohn: “Maar als je onderdeel bent van een criminele operatie en Bitcoins gebruikt voor witwassen of het stelen van grote sommen geld, dan denk ik dat ons onderzoek en recente praktijkvoorbeelden zoals de SEC-aanklacht tegen Trendon Shavers alias [email protected] [verdacht van fraude via een grootschalig piramidespel met Bitcoins -red] aantonen dat Bitcoin gewoonweg de volume niet heeft om dit soort activiteiten te verbergen.”

De onderzoekster denkt dat veel van de toekomst van Bitcoin afhangt van het aansluiten van legale verkopers die de virtuele valuta accepteren. “Iets wat we al zien gebeuren met BitPay [een legaal Bitcoin-betalingsbureau -red]. Maar dan nog ben ik er niet zeker van of mensen zullen overstappen van creditcards of bankpassen.” In Nederland kun je nog altijd maar op een klein aantal plaatsen betalen met Bitcoins.