Dat blijkt uit een brief (doc) met bijlage (doc) die de privacytoezichthouder aan staatssecretaris Tineke Huizinga heeft gestuurd. De OV-bedrijven geven drie gronden aan gegevensverwerking en het CBP is hiermee akkoord.

Opt-in of Opt-out

Om te beginnen is het bijhouden van persoonsgegevens nodig om maatschappelijke of politieke doelen te bereiken. Daarbij denken de vervoersbedrijven bijvoorbeeld aan het verleiden van automobilisten tot de trein en het aanmoedigen van reizen buiten de spits. Dit geeft de OV-bedrijven volgens het CBP een 'gerechtvaardigd belang' om een database met persoonsgegevens te exploiteren, zoals geformuleerd is artikel 8f van de Wet bescherming persoonsgegevens.

Daarbij beroepen de bedrijven zich op wetenschappelijk onderzoek dat het belangrijk is voor klanttevredenheid en winst om mensen van informatie te voorzien. Door bij te houden wanneer mensen op bepaalde trajecten rijden, is het bij grote verstoringen of onderhoud mogelijk waarschuwingen aan klanten te geven.

Mensen die deze vorm van monitoring niet wensen kunnen zich afmelden, er komt een opt-out-regeling. Voor 'direct marketing' zijn de regels strenger, want daar moeten mensen expliciet aangeven dat ze bestookt met reclame willen worden.

Het CBP kan niet aangeven of deze deal de vervoersbedrijven ook in de reisgegevens van klanten van andere vervoersbedrijven toestaat en zo bijvoorbeeld helderheid rond overstapgedrag te krijgen.

Niet volgen

De NS kunnen volgens de privacywaakhond reizigers niet volgen, omdat er alleen 'afgeleide informatie' wordt toegepast. Zo weten de spoorwegen alleen hoe vaak klanten reizen en wat dat oplevert, welke trajecten het meest voorkomen, welke trajecten en stations het meest worden bezocht. De overige informatie wordt via hashing onleesbaar gemaakt.

Desgevraagd erkent het CBP dat gegevensverwerker Trans Link Systems weldegelijk twee databases heeft, waarin alle reisgegevens voor fiscale doeleinden centraal worden opgeslagen. "Maar die komen dus niet bij de vervoersbedrijven", zegt Gert Onne van de Klashorst, hoofd communicatie van het CBP.

Maatschappelijk belang

Het CBP wijst erop dat er ook een maatschappelijk belang is om te helpen aan het bestrijden van de files, waarbij persoonlijke belangen soms iets moeten ingeven. "Daar is nu een evenwicht in gevonden", stelt van de Klashorst. "Wat er nu als voorstel ligt voldoet aan de wet."

Van de Klashorst erkent dat er veel andere oplossingen denkbaar zijn, waarbij er minder gegevens verwerkt hoeven te worden en de inbreuk op levenssfeer minder is. Maar daartegen kan de toezichthouder weinig doen. "Wij hebben niet de mogelijkheid dat op te leggen. Wij beoordelen wat ons wordt voorgelegd en dat voldoet aan de wet", vertelt hij.

Overigens is de zaak nog niet volledig afgewikkeld. Zo is er veel onduidelijkheid over de bewaartermijn van zeven jaar, die de Belastingdienst zou eisen en welke gegevens dat nu betreft. Het CBP vraagt de co├Ârdinerende hulp van staatsecretaris Huizinga om daar snel een deal over te maken. Nu er een overeenkomst met de NS ligt, hebben automatisch alle vervoersbedrijven overstemming met het CBP en gelden daarvoor dezelfde regels.