De geslaagde cyberaanval op Google en succesvolle maatregelen van de Chinese regering hebben die overheid ervan overtuigd dat het grip kan krijgen op het internet. Dat blijkt uit diplomatieke documenten van de Amerikaanse overheid, die zijn uitgelekt via klokkenluiderssite Wikileaks.

Reguleren en surveilleren

De ict-dienst van de Chinese overheid heeft afgelopen lente nog een triomfantelijk rapport ingediend bij de partijleiders over de eigen activiteiten om online-verkeer te reguleren. Dit is door Amerikaanse diplomaten opgetekend uit de mond van een belangrijk Chinees contactpersoon, schrijft The New York Times. De diplomaten hebben dat weer gemeld aan de Amerikaanse overheid, in stukken die nu dus naar buiten zijn gekomen.

Voorheen maakten Chinese overheidsfunctionarissen zich zorgen dat het internet, met name het web, niet te beheren en controleren was. "Maar door het Google-incident en door toegenomen grip en surveillance zijn ze tot de conclusie gekomen: het web is fundamenteel 'controllable'", aldus de contactpersoon van de Amerikaanse diplomaten in China.

De grip op internet zit 'm onder meer in de verplichte registratie van echte persoonsnamen voor online-identiteiten. Daarnaast zijn er maatregelen zoals de recent aan het licht gekomen omleiding van een deel van het internetverkeer door de Chinese staatstelco.

Onopgemerkt

Uit de uitgelekte stukken blijkt ook dat er in toenemende mate cyberaanvallen worden uitgevoerd vanuit China op overheden en bedrijven, zowel in de Verenigde Staten als in geallieerde Westerse landen. Die aanvallen, vaak succesvol, zijn in 2002 al begonnen. Dat is ver voordat dergelijke cyberinbraken werden gecoverd door media in de VS, stelt The Times.

Ook recente cyberaanvallen zijn niet altijd breed onder de aandacht gekomen. Zo is er in 2008 nog een succesvolle digitale inbraak gepleegd bij een Amerikaanse overheidsinstantie. Daarbij is meer dan 50 megabyte aan e-mails én een complete lijst met gebruikersnamen en wachtwoorden buitgemaakt. Dit blijkt uit een diplomatiek bericht van 3 november 2008.

Freelancers en patriotten

Het is niet officieel bevestigd, ook niet in de officieus uitgelekte documenten, dat de Chinese overheid direct achter deze aanvallen zit. Veel van de acties lijken te zijn uitgevoerd door freelance-hackers en door een verzameling patriotten. Die zouden dan wel de steun hebben van Chinese autoriteiten, waaronder ook het leger. Volgens andere uitgelekte stukken heeft de communistische regering de broncode van Windows doorgespeeld aan ingehuurde hackers.

De regering was wel de directe opdrachtgever voor een campagne tegen Google, blijkt uit de Wikileaks-documenten. Een van de hoogste ambtenaren in China startte volgens de documenten een campagne tegen Google toen hij op zijn eigen naam had gezocht en er allerlei kritische berichten over hem in de zoekresultaten stonden. Het gaat om propagandachef Li Changchun.

Zichzelf gegoogled

Veiligheidschef Zhou Yongkang zou leiding hebben gegeven aan de cyberaanval op Google. Of president Hu Jintao en premier Wen Jiabao hiervan op de hoogte waren is niet duidelijk. Ook ontkent een van de personen die in de documenten wordt geciteerd inmiddels volgens The New York Times dat hij zeker weet wie er achter de aanvallen zaten. Changchun zou wel 'persoonlijk toezicht' op de hackoperatie hebben gehouden.

De propagandabaas liet ook drie ministeries een kritisch rapport over Google schrijven. Hij eiste stopzetting van de 'illegale activiteiten' van Google nadat hij de negatieve berichten over zijn persoon had gevonden via de zoekresultaten. Ook was Changchun er achter gekomen dat de ongecensureerde internationale site van Google direct toegankelijk is vanaf de Chinese versie.

Censuur

Google wil sinds januari 2010 niet meer meewerken aan de staatscensuur in China. Daartoe besloot het bedrijf nadat er eind 2009 succesvolle aanvallen op zijn servers zijn uitgevoerd. Die leken als voornaamste doel te hebben om in te breken op Gmailaccounts van Chinese mensenrechtenactivisten.

Er is echter ook broncode van Google zelf buitgemaakt, naar verluidt van het bedrijfseigen loginsysteem. Google heeft zich destijds overigens niet uitgesproken over een directe rol van de Chinese regering.