Maar hij heeft ook kritiek op het kennisniveau van de digitale experts in Nederland: "Meestal zijn het ervaren politiemensen die de nodige ict-opleidingen hebben gevolgd. In mijn ideaalbeeld mag het kennisniveau nog wel verder omhoog." Een gesprek met de kopman der digitale speurders.

Het rapport van de overheidscommissie 'Rijk aan Randhaving' vermeldde vorig jaar: "Het digitale speurwerk is nog niet voldoende opgetuigd om van een structurele aanpak te spreken." (Mooij en Van der Werf 2002). Dat is anno 2004 nog niet wezenlijk veranderd.

Ik ken dat rapport niet en ik weet niet waar ze dat vandaan hebben. De bureaus digitale expertise zijn al vanaf 1989 bezig. Er werken in Nederland ongeveer 115 digitale experts bij de politie op regionaal, bovenregionaal en landelijk niveau. Nederland is internationaal een graag geziene partner op ons vakgebied; een directeur van een groot commercieel bureau in de VS beweerde eens dat we in Europa net begonnen waren. Toen we op afstand zijn laptop hadden gehackt, kwam hij tot inkeer (lacht). Nu werken we samen. We hebben ook goede contacten met de FBI, met Canada, Groot-Brittannië en Australië en horen bij de top van de wereld. Dat zegt ook wat over het internationale niveau, want over het algemeen mag het kennisniveau hier in Nederland nog wel wat omhoog. Ik leg met mijn 17 jaar ervaring in de automatisering misschien de lat vrij hoog, maar je hebt nou eenmaal meestal met bijgeschoolde politiemensen te maken.

Ik heb het even uitgezocht: 84 procent van die mensen is ook intern geworven. Is dat niet een beetje veel als je specialistische kennis in huis wil halen?

Dat klopt, 50 procent is naar mijn ervaring ideaal. Maar de politieorganisatie is redelijk conservatief en dat is niet ideaal om bijvoorbeeld oud-hackers te werven. Bij het Team Digitale Expertise is de verhouding overigens wel fifty-fifty.

Waar is het landelijke Team Digitale Expertise dagelijks mee bezig?

Terrorisme staat met stip op één. Dat is geen spelletje meer. Ik kan best nog wat respect opbrengen voor een goede hacker die weinig schade aanricht, maar de situatie verhardt. Terreur, daar is 70 procent van mijn mensen fulltime mee bezig, de andere 30 procent rent zich de benen onder het lijf vandaan voor de rest van de zaken. Vooral veel fraude en verdovende middelen. Slechts ongeveer 5 procent van de tijd zijn we bezig met gevallen die vanuit de bovenregionale bureaus komen bovendrijven. We zijn bij alle spraakmakende zaken betrokken, of het nu gaat om Claudia Melchers, de Hell's Angels, of de moord op Pim Fortuyn. Daar hadden we bijvoorbeeld samen met het NFI van Volkert van der G. een complete tijdlijn gemaakt, met wat ie van minuut tot minuut deed. Maar veel van onze energie gaat zitten in het ontwikkelen van tools om het speurwerk te verbeteren. TDE is vooral in het leven geroepen om innovatieve ontwikkelingen en nieuwe werkmethodieken te bedenken.

Wat voor methodieken?

Zoals Geochelone, een tool die we inzetten bij het opsporen binnen peer-to-peer systemen. We kunnen het bijvoorbeeld laten reageren als ware het een Kazaa-gebruiker, compleet met database erachter, die kinderporno zoekt. Bij een eerste test hiermee hadden we binnen twee weken tijd zestien zeer serieuze verdachten. Inmiddels is de tool uitgezet in meer dan 35 landen. Of zoals de 'Digitale Wasstraat', een systeem dat terrabytes aan informatie uitleest, platslaat en indexeert. Rechercheurs kunnen het na 24 uur met een soort Google-schermpje doorzoeken en krijgen binnen twee seconden resultaten. Het maakt het rechercheren in een zaak als de bouwfraude een stuk sneller en eenvoudiger.

Er komt ook hulp uit Den Haag met nieuwe wetgeving op het gebied van cybercrime.

We hebben hier regelmatig mensen over de vloer die aan de nieuwe wetteksten schrijven, dus ik verwacht veel van Cybercrime II. Cybercrime I was een eerste start en had voor de opsporing veel lacunes. Als politieman wil ik zoveel mogelijk middelen tot mijn beschikking hebben, we zijn wetshandhavers. Als iemand een wettelijk kader zou maken waardoor we haatsites uit de lucht zouden kunnen ddossen, dan heb ik daar geen problemen mee. De proef met het Nationaal High Tech Crime Center wordt nu afgerond, maar alles wijst er op dat het NHTCC gewoon doorgaat, inclusief een meldpunt cybercrime.

Er komt overigens een portaal met alle meldpunten. Notice and Takedown; gewoon doen. Die procedure lijkt me weinig problemen opleveren, daar gaan we zuiver mee om. En de zes maanden bewaarplicht voor verkeersgegevens die er nou lijkt uit te rollen, lijkt me zelfs aan de krappe kant. Veel zaken worden opgelost met informatie die tussen de zes en tien maanden oud is. Dat we veel te maken hebben met wetten die rechtstreeks uit Europa komen, is niet altijd even handig. Het vergemakkelijkt het internationale werk, maar in Brussel zitten nu niet direct specialisten en bij internationale wetgeving praat je natuurlijk altijd over compromissen. Datzelfde geldt ook voor Den Haag. Maar ik zie de toekomst ontzettend positief in. Ik heb binnen de politie een baan aangeboden gekregen met beduidend meer salaris. Ik moest er even over nadenken maar ik blijf toch in deze functie. Het wordt de komende jaren veel te leuk hier.