Een geheime unit van de DEA, de Amerikaanse drugsbestrijders, speelt data uit internettaps en uit een immense database van telefoongegevens door aan autoriteiten in heel de Verenigde Staten en leert de ontvangers tevens hoe ze de oorsprong van die gegevens kunnen vervalsen of verhullen.

Dat beweert persbureau Reuters, dat zegt documenten te hebben ingezien waarin opsporingsdiensten wordt geleerd te verhullen hoe dergelijke onderzoeken beginnen, niet alleen om advocaten in rechtszaken op het verkeerde been te zetten, maar ook om rechters te misleiden en zelfs openbare aanklagers in het duister te zetten.

Onderzoeken worden achteraf veranderd

Federale agenten zouden getraind zijn om de tijdslijn in onderzoeken te “herontwerpen”, zodat de ware origine van belastende data niet meer is terug te vinden, en zelfs te vervangen. Daardoor zouden onderzoeken naar eventuele verdachten legitiem worden gemaakt en niet meer afkomstig zijn uit een sleepnetactie waarbij massaal (en mogelijk illegaal) internet- en telefoontaps zijn ingezet.

Data die op die manier zijn vergaard mogen alleen worden gebruikt onder de antiterrorismewetten en niet om als bijvangst andere verdachten in beeld te krijgen. Volgens door Reuters geraadpleegde experts gaat deze werkwijze van de opsporingsdiensten alle perken te buiten en is het ook nog eens in strijd met de grondwet. Volgens die experts zou deze handelswijze van de DEA zelfs schadelijker en schokkender zijn dan het afluisterprogramma PRISM.

Schadelijker dan PRISM

“Speciale regels opstellen voor het bewaken van de nationale veiligheid is tot daar aan toe, maar gewone misdaad is totaal wat anders. Het lijkt alsof ze onderzoeken verzinnen”, zegt voormalig federale rechter en Harvard-professor Nancy Gertner tegen Reuters.

De speciale unit, de Special Operations Division van de DEA werkt samen met de FBI, NSA, CIA en nog wat andere diensten. Er werken honderden agenten. Volgens twee van die agenten is het opnieuw creëren van een onderzoek niet alleen legaal, maar ook nog dagelijkse praktijk. Zo wordt als voorbeeld aangehaald dat als er een tip binnenkomt over drugs in een bepaalde auto, die auto dan wordt aangehouden als die wordt gezien op de snelweg en onderzocht met een drugshond. In de latere rapporten begint het onderzoek pas bij het aanhouden van de auto en wordt niets meer gezegd over een tip.

Zonder gerechtelijk bevel afluisteren

In het Engels wordt dat “parallel construction” genoemd en vaker gebruikt om onderzoeksmethoden of bronnen te beschermen. “Het wordt elke dag gebruikt, is eeuwenoud, uit het stenen tijdperk”, zegt een van de DEA-agenten.

Niettemin is de zaak brisant, omdat het afluisteren van eigen burgers, zelfs als ze crimineel zijn, door Amerikaanse opsporingsdiensten niet mag zonder gerechtelijk bevel. Daardoor zou deze zaak volgens de door Reuters geraadpleegde juristen nog een groter staartje kunnen krijgen dan PRISM.