Steeds meer partijen publiceren rapporten met daarin het aantal datavorderingen en verzoeken van overheids- en opsporingsdiensten, maar Justitie weigert nog steeds enige transparantie hierover, geheimhouding is zelfs in het staatsbelang, zei staatssecretaris Fred Teeven vorig jaar. Die positie is echt onhoudbaar geworden, constateert digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom (BoF).

Slechts 4 van 11 Nederlandse vorderingen

Na Google, Microsoft en Twitter heeft nu ook Facebook zijn eerste ‘transparancy report’ gepubliceerd. Daaruit blijkt dat het in de eerste zes maanden van dit jaar slechts 11 vorderingen uit Nederland heeft gekregen met betrekking tot 15 Facebook-gebruikers. Helaas splitst Facebook de cijfers niet uit naar soort en herkomst van de vordering, zoals Google wel doet. Volgens Facebook zijn het alle vorderingen die het heeft gekregen, inclusief die van geheime diensten.

Wel is duidelijk dat zowel Twitter als Facebook maar liefst twee derde van de Nederlandse vorderingen naast zich neerlegt. Ter vergelijking: de Amerikaanse overheid heeft in 6 maanden ruim 11 duizend vorderingen gedaan, waarvan slechts 20 procent door Facebook werden geweigerd.

Iedereen transparant behalve overheid

Het gaat bij Twitter en Facebook dus om slechts een handvol Nederlandse verzoeken, waarvan ook nog eens de ruime meerderheid geweigerd wordt. “Er was al geen geldig argument om geen inzicht te bieden in het aantal vorderingen, en nu helemaal niet meer. Steeds meer partijen worden transparant, behalve de overheid zelf. Dat is een onhoudbare situatie”, zegt Rejo Zenger van Bits of Freedom (BoF) in een reactie aan Webwereld.

Wat vooral zorgen baart is het grote aandeel geweigerde vorderingen, terwijl Justitie volhoudt dat deze helemaal niet geweigerd mogen worden. Zenger: “Dat is reden om de zorgvuldigheid van de overheid bij vorderingen te betwijfelen. Hierover moet ook duidelijkheid komen.”

Onthulling van politiekorps Limburg

Datavorderingen bij internetbedrijven variëren van accountgegevens, IP-adressen tot metadata of zelfs inhoud van privécommunicatie. Justitie heeft elk verzoek tot openheid met betrekking tot deze vorderingen afgewezen. Naast BoF heeft ook GroenLinks de minister meermaals vergeefs tot transparantie aangezet.

Vorig jaar openbaarde het politiekorps Zuid-Limburg wel cijfers over vorderingen bij Hyves en Hotmail, tegen de oekaze tot geheimhouding van Justitie in. Daaruit bleek dat het korps in drie jaar tijd 164 keer bij Microsoft en Hyves gegevens heeft gevorderd van gebruikers. Uiteindelijk is BoF een rechtszaak begonnen om alsnog alle relevante cijfers over vorderingen openbaar te krijgen. De rechter weigerde echter de zaak in behandeling te nemen, omdat BoF het beroep te laat had ingediend.

XS4ALL en Leaseweb transparant

In Nederland heeft isp XS4ALL en hoster Leaseweb het 'transparante' voorbeeld gevolgd en publiceerden ze rapporten. Leaseweb heeft juist zijn tweede rapport geopenbaard.

UPDATE: Het ministerie van Justitie laat weten nog steeds hetzelfde standpunt te hebben. "De afwegingen zijn hetzelfde, openbaarmaking van dergelijke gegevens is niet in het belang van opsporing", aldus de zegsman van het departement.