Klassieke misdaadbendes maken in toenemende mate gebruik van ICT om zowel hun 'gewone bedrijfsvoering' te verrijken als nieuwe vormen van winstgevende misdaad te vinden. In de afgelopen acht jaar is het gebruik van ICT in de klassieke criminaliteit van welhaast nul naar “alom vertegenwoordigd", zo schrijft minister Opstelten aan de tweede Kamer in een begeleidende brief bij het rapport Nationale Dreigingsbeeld (NDB) 2012.

In dat rapport wordt onder meer de georganiseerde misdaad in Nederland beschreven. Over het geheel gezien zijn daarin in de afgelopen acht jaar geen grote verschuivingen te zien, maar, zo concludeert de minister: “een in het oog springende ontwikkeling is de grote betekenis die de moderne ICT anno 2012 heeft gekregen voor de verschijningsvormen en werkwijzen van georganiseerde misdaad."

Toename ICT in alle criminele geledingen

Die nieuwe dynamiek doet zich in alle geledingen van de misdaad voor, zegt Opstelten. “Dit uit zich enerzijds door een toename van omvang en ernst van high tech crime (hacken, opzetten van botnets, verspreiding van virussen), anderzijds door het gebruik van dergelijke technologie bij het plegen van 'klassieke' delicten."

In het rapport zelf gaan de onderzoekers, die nog deel uitmaakten van de per 1 januari opgeheven KLPD, wat dieper in op die vormen van klassieke misdaad. “Zo komen we 'cybercrime' tegen bij acquisitiefraude, fraude met betaalmiddelen, beleggingsfraude, productie en verspreiding van kinderporno, fraude op online handelsplaatsen, telecomfraude, voorschotfraude, skimming, bedrijfsspionage, afpersing en ladingdiefstal." Dat laatste gebeurt onder meer door fraude via het online vrachtuitwisselingssysteem.

ICT gebruikt in strijd tegen politie

Daarnaast wordt ICT gebruikt in de strijd tegen politie en justitie. Dat gebeurt door het gebruik van onder meer verschillende simkaarten, hotspots, VoIP-programma's, chatprogramma's, online opslagdiensten, cryptofoons, stemvervormers, stealthphones, gsm-afluisterzenders, gsm- en gps-jammers, peilbakens en sweepers. Verder gebruiken de criminelen sociale media om ambtenaren en overheidsdiensten in diskrediet te brengen via het verspreiden van geruchten. Verder wordt het Tor-netwerk gebruikt voor wapenhandel, mensenhandel, drugshandel en handen in gestolen creditcards, “maar ook om liquidaties te regelen."

De georganiseerde misdaad in Nederland wordt al jaren gedomineerd door dezelfde personen en families, zegt het rapport, onder meer uit het milieu van woonwagenkampen. In Nederland zijn er in totaal 800 criminele samenwerkingsverbanden. Daarin duiken steeds dezelfde namen op. “Er kunnen wel door liquidaties, emigratie of pensionering mutaties optreden", schrijven de onderzoekers.

Via Google Street View kijken naar auto's

Die criminele organisaties gebruiken Google Street View om te kijken waar stelenswaardige auto's staan geparkeerd, sociale media worden door mensenhandelaren gebruikt als recruteringsmiddel, in chatrooms worden tips uitgewisseld voor het opzetten van wietplantages en op YouTube staan demovideo's voor het maken van explosieven. RFID zal worden gebruikt om gegevens af te tappen vanaf apparaten en kaarten die financiële data bevatten, verwacht de KLPD.

“Op dit terrein gaan de ontwikkelingen razendsnel en worden ook nieuwe werkwijzen ontplooid door criminelen." Volgens de onderzoekers heeft de politie op dit terrein nog een hele inhaalslag te maken. “De kennisverbreding op lager niveau is vrij laat in gang gezet. De doorsnee agent moet er nog aan wennen dat zijn dagelijkse werk zich in de digitale wereld afspeelt."