De leden van de VNG stemden vandaag over de oprichting van de IBD. De gemeenten moeten met de dienst sneller kunnen inspringen op een ICT-crisis, zoals de Dorifel-uitbraak. Gemeenten moeten een hoofd informatiebeveiliging aanstellen om toe te zien op het beveiligingsbeleid.

Brakke gemeentebeveiliging

VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma stelt in een ledenbrief (DOC) dat de organisatie hard nodig is. Volgens haar is het imago van gemeenten in het geding geraakt door de certificatenkraak bij DigiNotar, Webwerelds lektober die brakke beveiliging bij gemeenten aan het licht bracht en de recente uitbraak van het virus Dorifel die daarbij het botnet Citadel blootlegde.

De IBD gaat toezien op de preventie van ICT-problemen en het oplossen van crises. Van de gemeenten zelf wordt verwacht dat er een beveiligingsspecialist gaat toezien op het netwerk die dan vervolgens weer communiceert met de dienst.

Sneller schakelen

Tot nu toe is het nationale cybercentrum NCSC er om de gemeenten te ondersteunen bij een ICT-crisis. De kritiek op deze organisatie is dat die laat is met reageren, omdat het centrum zich richt op landelijke bedreigingen. De IBD zou sneller moeten schakelen omdat het een crisis bij een gemeente meteen oppikt. Het is dan ook de bedoeling dat de NCSC zijn dienstverlening aan de gemeenten rond het einde van het jaar beëindigt, waarna de IBD de rol die vroeger door overheidsdienst Govcert werd ingevuld kan overnemen.

De NCSC is nooit opgericht om gemeenten te ondersteunen bij een ICT-crisis en vindt deze kritiek daarom onterecht. "De grote vier gemeenten waren lid van Govcert en werden daardoor ondersteund", aldus Jean Fransman, woordvoerder van het ministerie van Justitie & Veiligheid. De NCSC heeft juist de oprichting van de IBD gesteund om ervoor te zorgen dat gemeenten de digitale hulp krijgen die ze nodig hebben.

Ook moet de dienst de gemeentelijke aansluiting bij het DigiD ondersteunen. ICT-beheerder Logius heeft regels opgesteld waaraan gemeenten moeten voldoen om het digitale identificatiesysteem te kunnen bereiken. Maar gemeenten staan er alleen voor om aan deze eisen te voldoen. De IBD moet voortaan gemeenten helpen om DigiD te koppelen.

Dienst in opbouw

“De dienst start per 1 januari", zegt VNG-woordvoerder Asha Khoenkhoen. “Dat is de eerste verschijningsvorm en vanaf daar wordt de IBD verder opgebouwd." De IBD moet als een soort digitale brandweer voor gemeenten gaan functioneren (PDF). Naast het helpen bij een crisis, helpt de dienst gemeentes ook met IT-audits en security-tooling.

Het streven is om voor het einde van het jaar een teamleider en één securityspecialist te hebben aangesteld. De dienst moet een vast team hebben van specialisten die externe experts inschakelen wanneer deze nodig zijn.

Update 15 oktober: Reactie ministerie Justitie & Veiligheid toegevoegd.