Dat blijkt uit de antwoorden van minister Ivo Opstelten (VVD) van Veiligheid in antwoord op de kamervragen van partijgenoot Jeanine Hennis-Plasschaert. Zij stelde vragen naar aanleiding van een artikel op Webwereld waaruit bleek dat de politie nog wel eens bluft en dreigt om IP-adressen van websitebezoekers te achterhalen.

Een woordvoerder van het Landelijk Parket deed deze praktijken toen af met de opmerking: “Je kunt altijd vragen om informatie.” Volgens de minister was die opmerking tegenover Webwereld vooral algemeen van aard.

Vragen staat niet vrij

Maar Opstelten maakt nu aan deze praktijken een einde. Alleen met een formele vordering mogen sites nog worden benaderd. “Een verzoek tot vrijwillige verstrekking behoort niet tot de mogelijkheden: opsporingsambtenaren moeten van de vorderingsbevoegdheid gebruik maken”, schrijft hij. “Een vordering mag pas daadwerkelijk worden gedaan als alle belangen tegen elkaar zijn afgewogen en de uitkomst is dat het opsporingsbelang zwaarder dient te wegen.”

Voordat politie en justitie machtsmiddelen inzetten, moeten ze dus eerst toetsen of er sprake is van journalistieke belangen. Die weging gaat wat de minister betreft ver: “Vragen als: is sprake van bronbescherming, belemmert het vorderen van deze gegevens het publieke debat of de vrije nieuwsgaring, is sprake van een journalistieke website, waren ten onrechte niet meegenomen in de belangenafweging die aan de vordering vooraf ging. Om deze reden is de vordering ook ingetrokken.”

Geblunder met Crimesite

Hoofdredacteur Wim van de Pol, hoofdredacteur van Crimesite.nl, reageert opgetogen op het nieuws. Hij was in de veronderstelling dat de dreigementen van de recherche nog steeds valide waren. “Ik had niets gehoord, maar niets verbaast me ondertussen meer”, vertelt hij Webwereld.

Uiteindelijk is hij vooral tevreden. “Dat een politieambtenaar en een officier van justitie denken zo maar even wat IP-nummers te kunnen vorderen van een journalistiek medium is illustratief voor de wind die er waait”, stelt hij. “Ik ben blij met de erkenning van de minister dat de bronbescherming van journalistiek zeer zwaar moet wegen ten opzichte van het opsporingsbelang.”

Slager weegt belang van de koe

Francisco van Jole, hoofdredacteur van Joop.nl, is zelf ook wel eens onder druk gezet om informatie te geven. Hij voorziet nu vooral problemen voor de overheid. “Opmerkelijk dat de opsporingsautoriteiten zelf de afweging maken hoe groot het journalistieke belang is”, stelt hij. “Dat is als een slager die het belang van de koe afweegt. De kans is heel klein dat de koe daar blij mee is.”

Kamerlid Hennis is enthousiast over het bewustzijn dat in ieder geval op het Ministerie van Veiligheid lijkt te zijn gekomen. "Ja ik ben positief. Deze minister spreekt duidelijke taal", zegt ze dan ook. "De antwoorden op Kamervragen zijn niet altijd zo helder maar dit laat niets aan duidelijkheid over."

Eerder was de Nederlandse Vereniging van Journalisten bezorgd dat geldend beleid op de schop ging. Opstelten belooft echter door te gaan met het maken van een richtlijn, die regels maakt voor het omgaan met het vorderen van gegevens op internet.