Staatssecretaris Henk Bleker van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie (EL&I) schrijft in een antwoord op Kamervragen van D66 aan de Tweede Kamer dat Nederland zich inzet om de export van zogenaamde dual-use technologie te beperken. Dat is technologie die voor goede en kwade doeleinden gebruikt kan worden. Het gaat dan bijvoorbeeld om afluisterapparatuur.

Export verbieden

Vanaf afgelopen september moeten bedrijven export van deze technologieën achteraf melden aan de Europese Unie, maar er is nauwelijks mogelijkheid om de export vooraf te belemmeren. Dit zou moeten gebeuren via een zogenaamde ad-hoc regeling, waarbij het mogelijk is om de export van bepaalde technologie naar bepaalde landen vooraf te verbieden. Bleker zegt zich Europees in te zetten voor een Europese ad-hoc regeling.

Het is op dit moment al mogelijk om via een ad-hoc verordening de export van technologie te beperken. Voor Syrië is bijvoorbeeld een concrete lijst opgesteld met technologieën die niet aan het land geleverd mogen worden. Maar het is op dit moment lastig om een dergelijk ict-exportverbod voor elkaar te krijgen.

Regel uitbreiden

"Omdat ik er ter bescherming van mensenrechten echter belang aan hecht dat bedrijven naast zelfrestrictie ook een kader hebben om besluiten te nemen over export van hun producten, zet ik mij er in Europees verband, samen met de minister van Buitenlandse Zaken, voor in om artikel 4 van de dual-use verordening uit te breiden", schrijft de staatssecretaris.

Volgens Bleker zal de Europese Commissie de aanpassing voor de dual-use verordening nog begin dit jaar doorvoeren.

'Begin bij jezelf'

Een opvallende uitspraak, aangezien het Europarlement bij de goedkeuring van de verruiming van de dual-use regels afgelopen september een dergelijke ad-hoc regeling afschoot. Volgens Europarlementariër Marietje Schaake (D66/ALDE), die zich ook sterk maakt voor een ad hoc regeling voor ict-export naar dictaturen, spiegelt de staatssecretaris het allemaal wat mooier voor dan het in werkelijkheid is. "Ik weet niet hoe haalbaar dit precies is. Het is allemaal niet zomaar gepiept", zegt Schaake in een telefonisch interview.

Ze zegt het jammer te vinden dat Bleker en minister Uri Rosenthal van Buitenlandse Zaken inzetten op een Europese lobby en niet zelf aan de slag gaan. "Niets houdt ze tegen om dit zelf in Nederland op orde te brengen", aldus Schaake. "Ben je nou minister of niet?"

Beleid in één keer doorvoeren

Volgens een woordvoerder van het ministerie van EL&I wordt er in dit geval ingezet op een regeling voor heel Europa, iets dat in de politiek een 'level playing field' wordt genoemd. Uiteindelijk wil Schaake dat ook wel maar ze wijst erop dat er ook andere opties zijn. Nederland loopt bijvoorbeeld ook voorop in Europa op het gebied van netneutraliteit, tot ongenoegen van veel Europarlementariërs die liever in één keer een Europese richtlijn hadden uitgerold.

Volgens Schaake zou Nederland ook op het gebied van ict-export een voortrekkersrol kunnen aannemen. Ondanks dat dit concurrentieproblemen kan opleveren voor Nederlandse technologiebedrijven lijkt het de politica een goede optie om zelf aan de slag te gaan. "Het concurrentieprobleem maakt het niet optimaal, maar er zijn andere manieren om dit probleem op te lossen. Begin bij jezelf."