Het kabinet wil opheldering over het verzamelen van internetgegevens door Amerikaanse veiligheidsdiensten via het omstreden PRISM-programma. De privacy van Nederlandse internetters kan in het geding zijn, zegt minister Plasterk tegenover Radio 1. De Amerikaanse veiligheidsdienst NSA zou in het geheim inzage krijgen in communicatie van grote aantallen gebruikers van grote internetbedrijven als Google, Apple, Facebook en Microsoft. Ook de Britse geheime dienst GCHQ zou toegang tot de PRISM-gegevens krijgen. De internetbedrijven ontkennen de NSA directe toegang tot hun servers te geven.

Volgens de minister kan de praktijk in strijd zijn met de Nederlandse wet. "Privacy is een grondrecht. Ook de vrijheid van meningsuiting is in het geding", aldus Plasterk op Radio 1.

Kohnstamm

Voorzitter Jacob Kohnstamm van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) gaat namens de Europese privacywaakhonden de kwestie aankaarten bij de VS. "Het is verstandig dat hij om opheldering gaat vragen", vindt Plasterk. Kohnstamm is voorzitter van de Europese koepelorganisatie van privacytoezichthouders, de zogeheten Artikel 29 Werkgroep. Hij heeft er bij eurocommissaris Reding op aangedrongen dat Brussel de Amerikanen om uitleg gaat vragen.

Kohnstamm noemt PRISM een "gigantische inbreuk op de persoonlijke levenssfeer". Hij heeft er geen problemen mee als er mensen worden nagetrokken tegen wie een serieuze verdenking is. "Maar als het gaat om grootschalige controle, is er echt iets heel ernstigs aan de hand."

Ontkenningen

De betrokken bedrijven ontkennen dat ze de NSA via een achterdeurtje 'directe toegang' tot hun servers hebben gegeven. De meeste bedrijven stellen geen weet te hebben van het spionageprogramma. Zo schrijft Google-ceo Larry Page: "We hadden tot gisteren niet eens van PRISM gehoord. Bovendien geven we alleen als de wet dat voorschrijft gegevens van gebruikers aan overheden." Facebook-oprichter Mark Zuckerberg schrijft: "Facebook is geen onderdeel van een programma dat de VS of een andere overheid directe toegang tot onze servers geeft."

Een ex-regeringsambtenaar zegt tegen Cnet dat de NSA in het kader van PRISM via een formeel legaal proces de gegevens bij de internetbedrijven opvraagt. Dat zou alleen gebeuren als er duidelijk aanwijzigingen zijn dat de persoon betrokken is bij 'activiteiten die met internationaal terrorisme te maken hebben'. Het gaat alleen om niet-Amerikanen.

Obama: nodig voor terrorisme

De Amerikaanse president Obama heeft PRISM vrijdagavond verdedigd. Hij stelde dat het Congres het geheime programma 'herhaaldelijk' heeft goedgekeurd. Het zou een van de belangrijke middelen in de strijd tegen terrorisme zijn.

De digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom stelt dat de Britse veiligheidsdienst met zijn vermeende toegang tot de PRISM-data de formele juridische procedure omzeilt die vereist is om gebruikersdata van een buitenlands internetbedrijf te ontvangen. "De vraag is nu: gebruikt de Nederlandse AIVD ook de informatie van de NSA?"

Update: uitspraken hoge ambtenaar aan Cnet toegevoegd.