Dit vertelt Ot van Daalen, de nieuwe directeur van het herrezen Bits of Freedom (BOF), aan Webwereld. In november zal de kick-off zijn met het bekendmaken van de nominaties van 2009.

De Big Brother Awards werden in de betere tijden van BOF jaarlijks uitgereikt aan Nederlands grootste privacyschenders in verschillende categorieën. Onder meer Rita Verdonk, Sony, de NS en het Ministerie van Justitie mochten één of meer beeldjes in ontvangst nemen. De laatste Awards, in 2007, werden gewonnen door een opmerkelijke kandidaat: u.

Paspoortwet

Alhoewel Van Daalen zelf natuurlijk geen nominaties mag doen, geeft hij wel een 'geschikte kandidaat' aan. "De wijziging van de Paspoortwet. Die is in 2005 al langsgekomen, maar is inmiddels aangenomen en nu veel draconisch dan het toen leek te worden."

Struikelpunt voor de BOF-directeur is de centrale database met daarin de vingerafdruk van elke Nederlandse burger. "Die dient niet alleen voor authenticatie, dus of een paspoort echt hoort bij diegene die het draagt. Het dient ook voor opsporingsdoeleinden. De Officier van Justitie kan zoeken in die database. Dat gaat te ver."

Privacy én vrijheid

Van Daalen legt uit dat BOF zich niet alleen richt op privacy, zoals ook de Consumentenbond in toenemende mate doet, maar ook op digitale vrijheden. "Grondrechten." Hij vindt het een goede zaak dat instanties als de Consumentenbond en het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) zich druk maken over privacy, maar meent toch dat dat niet afdoende is.

"Het CBP is belangrijk, maar ook beperkt; dat controleert op naleving van de bestaande wetgeving. Wij kunnen nieuwe wetgeving voorstellen, zij niet. Wij kunnen burgers een stem geven, die mobiliseren. Het CBP kan niet campagne voeren."

Iedereen weet

Over de Consumentenbond is hij positief, maar die is volgens hem vooral gericht op het belang van de consument en dan 'versus' het bedrijfsleven. "Wij hebben toch een ander perspectief." Zo heeft BOF ook duidelijk de overheid in het vizier. Die heeft minstens zo'n verzamel- en opslagdrift als het bedrijfsleven.

"En wij hebben ook het thema van een open en vrij internet." Dat is volgens hem steeds minder vanzelfsprekend. De vrijheden die we genieten, zijn niet gegarandeerd, maant de directeur van BOF. "On the internet, everybody knows you're a dog", haalt hij de nieuwe realiteit aan, juist omgekeerd aan het aloude idee van online-anonimiteit.

Dat is ook de reden voor de terugkeer van BOF. Er was geen concrete aanleiding, maar wel een sluipend gevoel van onbehagen, vertelt Van Daalen.

Langere termijnplanning

"We zijn in 2006 niet gestopt omdat het werk af was", bendarukt de nieuwe directeur van het herrezen BOF. Drie jaar terug zijn de twee vaste medewerkers opgestapt, waarmee effectief de stekker uit de stichting ging. "Het is nu echt de bedoeling dat BOF een blijvende organisatie is, voor de langere termijn. En dan heb ik het niet over de komende drie jaar, maar vijf tot tien."

Van Daalen geeft aan dat zijn rol als nieuwe directeur daarom wat beperkter is: hij zet de organisatie op en bouwt het uit, wat de komende drie jaar in beslag neemt. Het is dus niet automatisch zo dat hij een onmisbare spil wordt. Na die beginperiode aanblijven, sluit hij echter niet uit. "Niet als ik dan bijvoorbeeld gevraagd zou worden om te blijven."

De financiering waarmee BOF nu herrijst, is voor die opstartperiode. Het heeft wel als voorwaarde dat er additionele financiering wordt gezocht, vertelt Van Daalen. "We willen zo snel mogelijk op eigen benen staan." Donaties van individuele internetgebruikers zijn daarbij welkom. "Daar moet wel wat tegenover staan; bijvoorbeeld een t-shirt of een koffiemok als mensen dat willen."

Eerste doel: meldplicht

Wat internetgebruikers en donateurs daar verder voor krijgen, is een belangenvertegenwoordiger. Eentje die zichzelf als eerste doel stelt het pleiten voor - en bewerkstelligen van - een meldplicht voor organisaties als er gegevens op straat liggen. "We zien de verzamelwoede met lede ogen aan, maar een eerste stap om daar iets tegen te doen, is het invoeren van een meldplicht."

"Het is nu namelijk zo dat betrokkenen niet automatisch worden geïnformeerd als er iets mis gaat. Terwijl je soms wel maatregelen kunt of moet nemen om de schade te beperken. Denk aan het blokkeren van je creditcard." Van Daalen: "Er was eigenlijk geen beter moment dan nu om BOF weer op te richten."