Een amendement die het de NSA onmogelijk zou hebben om zomaar telecomdata te onderscheppen, heeft het niet gehaald tijdens een stemronde in het Huis van Afgevaardigden. De Amerikaanse Congresleden waren ernstig verdeeld en met slechts twaalf stemmen verschil sneuvelde de antispionagewet.

Kleine meerderheid wil NSA-spionage

De NSA kan daarom zonder problemen doorgaan met afluisterprogramma’s als PRISM. Als het amendement het had gehaald, was een belangrijk deel van de Patriot Act gesneuveld. Van tevoren werd er stevig gelobbyd tegen het amendement en uiteindelijk was een nipte meerderheid tegen de wetswijziging.

De bijlage aan de budgetbepaling van het ministerie van Defensie is ingediend door de gematigde republikein Justin Amash en werd gesteund door zowel Republikeinen als Democraten. In het debat dat vooraf ging aan de stemronde, werd duidelijk hoe sterk de verdeeldheid is onder Congresleden. Die verdeeldheid bestaat doorgaans tussen de twee partijen, maar nu oversteeg deze de partijlijnen.

Groter terrorismegevaar

De Patriot Act bracht met sectie 215 een wijziging in de Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) waarmee opsporingsdiensten ongebreideld kunnen afluisteren. De FISA was oorspronkelijk bedoeld om na het Watergateschandaal te voorkomen dat de Amerikaanse overheid zijn eigen burgers afluistert. Na de aanslagen op 11 september 2001 introduceerde president Bush een aantal maatregelen om terrorisme beter te kunnen bestrijden.

“Dit amendement zorgt ervoor dat we teruggaan naar de situatie op 10 september”, zei de Republikein Mike Rogers tijdens het debat dat voorafging aan de stemming. Hij was fel tegenstander van de wijziging en herinnerde de Congresleden aan de aanslagen op 11 september en het belang van contraterrorisme. Ook een lid van de inlichtingencommissie - die gaat over de rechten en mogelijkheden van onder meer de NSA - was tegen en noemde het plan om een deel van Patriot Act ongedaan te maken een overtrokken reactie die het gevaar van terrorisme vergroot.

NSA lobbyt tegen wijziging

Maar een bijna net zo groot aantal Congresleden is tegen een flink aantal provisies van die Patriot Act. In totaal wilden 205 leden af van de gewraakte FISA-wijziging. 217 afgevaardigden stemden tegen het amendement en 12 onthielden zich van stemmen, precies het aantal waarmee de tegenstanders wonnen.

Ook president Obama was fel tegen de wetswijziging gekant. Een woordvoerder van het Witte Huis riep het Congres op om niet overhaast een belangrijke tool om terrorisme te bestrijden te ontmantelen. De NSA zelf belegde een topgeheime spoedbespreking met een aantal Congresleden waarin NSA-generaal Keith Alexander uitlegde waarom de FISA-wijziging essentieel is voor contraterrorisme.