Amerika hervormt zoals vooraf al uitlekte zijn inlichtingendienst. Onder grote belangstelling liet de Amerikaanse president in een toespraak weten dat het mandaat van de NSA in eigen land wordt ingeperkt. Zij mogen niet langer zonder tussenkomst van de rechter grasduinen door de database met metadata van telefoongesprekken.

Buitenland nauwelijks aan bod

Over het buitenland had de president nauwelijks iets te zeggen. Behalve dat Amerika belooft te stoppen met het zonder reden afluisteren van staatshoofden van bevriende naties en bondgenoten. Welke hervormingen er precies worden gedaan moet de komende maanden echt blijken. Wel is zeker dat er een jaarlijkse controle komt op surveillanceprogramma's door een team specialisten en het Congres.

Op 28 maart wordt het afluisterprogramma opnieuw geautoriseerd. Daarvoor wil Obama eerst geadviseerd worden zijn procureur-generaal Eric Holder, het Congres en de Amerikaanse inlichtingendiensten.

In zijn ruim een half uur durende toespraak sprak Obama van "een gezonde afweging tussen veiligheid en vrijheid." Daarbij ontkende hij stellig dat de NSA lukraak privé-communicatie afluistert. Wanneer de NSA fouten maakt bij surveillance wordt dat intern gecorrigeerd, aldus de president. "Hun professionaliteit speelt een essentiële rol in het beschermen van het land."

'Amerika's capaciteiten zijn uniek'

Toch erkent ook Obama dat de technologie die onder meer de NSA tot zijn beschikking heeft, gevaarlijk kan zijn. "Krachtige instrumenten dragen het gevaar van potentieel misbruik. Amerika's capaciteiten zijn uniek. Maar inlichtingendiensten kunnen niet functioneren zonder geheimhouding. Ik stop de programma's niet, omdat ze ons veiliger maken."

Dat laatste geldt dus niet voor de onbeperkte toegang tot metadata van Amerikaanse telefoongesprekken, zo blijkt uit de nieuwe richtlijn (zie hieronder). Wat de hervormingen betekenen voor een land als Nederland moet duidelijk worden op 28 maart.

Presidential Policy Directive