De onafhankelijke Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD) gaat in opdracht van de Tweede Kamer met spoed onderzoek naar de rol en bevoegdheden van AIVD en MIVD bij grootschalige dataverzameling en uitwisseling. VVD, PvdA en SP steunen de wens van D66 om zo’n onderzoek, meldt de NOS.

Duidelijk, maar wellicht niet openbaar

In de debatten de afgelopen weken is weinig concrete informatie bekend geworden, tot frustratie van veel fracties. “Dit schandaal neemt steeds grotere dimensies aan en speelt al veel langer. Het is hoog tijd om alles boven tafel te krijgen. Minister Plasterk heeft tot op heden die duidelijkheid niet kunnen geven", aldus D66-Kamerlid Gerard Schouw.

Vandaar dat de CTIVD dit gaat oppakken. Deze commissie kan AIVD’ers en betrokkenen onder ede verhoren. Vanwege het vertrouwelijk karakter kan het wel zijn dat het rapport niet openbaar wordt, maar alleen wordt toegestuurd aan de het selecte groepje Kamerleden van de ‘commissie Stiekem’, vertelt een woordvoerster van de D66-fractie aan Webwereld.

Er moet binnen enkele maanden duidelijkheid komen op welke schaal de AIVD en MIVD van internet en telco’s data en metadata verzamelen en hoe intensief data wordt uitgewisseld met andere geheime diensten. Deze activiteiten moeten getoetst worden aan de bestaande wet- en regelgeving omtrent inlichtingendiensten en de grondrechten van burgers.

Zeekabels en exchanges aftappen

Ministers Plasterk en Opstelten hebben tot nog toe weinig losgelaten. De geheime diensten opereren ‘langs de kaders van de wet’, aldus Opstelten. De Telegraaf meldde medio juni op basis van een oud-AIVD’er dat de dienst meedoet aan het Amerikaanse afluisterprogramma PRISM en Nederlandse bedrijven ook informatie afstaan.

Volgens SP-Kamerlid Ronald van Raak tappen de geheime diensten ook af bij de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX). Die organisatie zegt van niks te weten van brede tapsystemen. Bij de Duitse exchange tapt de geheime dienst BVD wel stelselmatig af, gemiddeld zo’n 5 procent van al het verkeer van de DE-CIX wordt getapt, mogelijk middels splitters op glasvezelkabels. Die techniek gebruikt ook de Britse geheime dienst om onderzeekabels af te tappen.