Het Europese Hof van Justitie heeft geoordeeld dat het afnemen van vingerafdrukken ten behoeve van opname in een paspoort wettig is, en ook niet in strijd met de Fundamentele Rechten van de Europese Unie. Maar het paspoort mag de enige plek zijn waar die afgenomen vingerafdrukken mogen worden opgeslagen. Databases, centraal of decentraal, zijn illegaal.

De Europese richtlijn die de opname van twee vingerafdrukken in paspoorten regelt, een waar onder meer Nederland zich aan heeft te houden, voorziet niet in de opslag van vingerafdrukken behalve in het paspoort zelf. De regelgeving kan niet worden geïnterpreteerd als wettige basis voor een gecentraliseerde opslag van data of voor een ander gebruik van die data behalve het voorkomen van illegale binnenkomst in de EU, zegt het Hof.

Uitspraak in Duitse zaak

Het Hof deed de uitspraak naar aanleiding van een verzoek van het Verwaltungsgericht Gelsenkirchen, waar de rechtszaak van de burger Schwartz tegen de Stadt Bochum loopt. Schwartz weigert vingerafdrukken af te staan bij de aanvraag voor een nieuw paspoort en Bochum weigert de man dientengevolge een nieuw reisdocument. Schwartz claimt dat dat tegen de Europese burgerrechten in gaat. Maar daar denkt het Europese Hof op zich anders over.

Het opnemen van vingerafdrukken in het paspoort puur om illegale migratie naar de EU tegen te gaan, is volgens de regelgeving geoorloofd. En ja, het gebruik van die persoonsgegevens op zich is een aantasting van het Handvest op de Fundamentele Rechten van Europese burgers: “…moet worden vastgesteld dat het afnemen en bewaren door de nationale autoriteiten van vingerafdrukken een aantasting vormen van de rechten op eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens”, schrijven de rechters in hun vonnis. Maar na een fikse opsomming van overwegingen oordelen zij dat de “voortvloeiende aantasting wordt gerechtvaardigd door de doelstelling van bescherming van paspoorten tegen frauduleus gebruik ervan.”

Opslag illegaal, maar gebruik afdrukken niet

Dat de Stadt Bochum de vingerafdrukken opslaat betekent niet dat het gebruik van de vingerafdrukken in paspoorten dus onwettig is, zeggen de rechters. Het risico dat wordt gelopen bij die centrale opslag van vingerafdrukken tast de Europese verordening niet aan, want die centrale opslag mag dus helemaal niet. Inzake het verzet van Schwartz tegen het opnemen van vingerafdrukken in het paspoort zijn die argumenten dus niet valide, vindt het Hof.

De rechters zijn van mening dat een eventuele centrale opslag van vingerafdrukken in een andere procedure moet worden aangevochten, een zaak die dus grote kans van slagen heeft omdat het Hof nu al de rechtsgeldigheid van een dergelijke opslag negatief beoordeeld. “Deze argumenten kunnen in voorkomend geval aan de orde komen in het kader van een bij de bevoegde rechterlijke instanties ingesteld beroep tegen een wettelijke regeling die voorziet in een gecentraliseerde database van vingerafdrukken”, geeft het Hof een verkapt advies.

Zaak in Gelschenkirchen gaat verder

Het vonnis van het Hof is een antwoord op zogeheten prejudiciele vragen van de rechtbank in Gelschenkirchen . Die vraagt naar aanleiding van de zaak Schwartz om advies bij het Hof over de rechtsgeldigheid van lokale wetten ten opzichte van de Europese richtlijnen. Met de antwoorden nu op zak moet de Duitse rechtbank binnen afzienbare tijd tot een eigen oordeel komen. Dat deze afwijkt van die van het Europese Hof is vrijwel nihil.

De zaak Schwartz staat niet alleen. Twee jaar geleden kwam een Utrechter in het nieuws nadat hij weigerde vingerafdrukken af te staan en zo uiteindelijk zonder identificatiebewijs door het leven moest gaan. De rechter kon hem niet helpen. Het Kabinet besloot toen onder zware druk om in ieder geval de ID-kaart vingerafdrukloos te maken om gewetensbezwaarden tegemoet te komen.

Ook Nederlandse procedures bij EU Hof

De Raad van State heeft eveneens een zaak lopen bij het Europese Hof in vier procedures die aangespannen zijn door burgers over de verplichte afgifte van vingerafdrukken. Nu het Europese Hof de afgifte van vingerafdrukken ten behoeve van opneming in het paspoort als rechtsgeldig heeft beoordeeld, lijken die zaken nu ook meer duidelijkheid te hebben gekregen.