Het huidige voorstel van de Europese Commissie houdt in het op grote schaal verzamelen van passagiersgegevens met als doel het systematisch doorlichten van alle passagiers die uit de Europese Unie vliegen naar de Verenigde Staten, Canada en Australië. De Europese privacywaakhond, European Data Protection Supervisor (EDPS), vindt dat de maatregel, EU Passenger Name Record (PNR) geheten, daarmee veel te ver doorschiet.

“Informatie over vliegtuigpassagiers zou zeer zeker nodig kunnen zijn voor wetshandhaving in specifieke gevallen, wanneer er een serieuze dreiging is, ondersteund door concrete aanwijzingen. Het systematische en algemene gebruik van die data, van alle passagiers, baart ons zekere zorgen”, schrijft EDPS in een reactie op het laatste voorstel van de Europese Commissie.

Misdaden moeten beschreven worden

Het adviesorgaan van de Europese Commissie doet een aantal aanbevelingen om deze serieuze tekortkomingen in het voorstel te repareren. Zo vindt de EDPS dat duidelijker moet worden omschreven welke criminaliteit aanleiding kan zijn tot de overdracht van data. Lichte vergrijpen moeten duidelijk uit de scope worden gehaald en geen enkele lidstaat mag zelfstandig bepaalde criminaliteit toevoegen.

Daarnaast, zegt de EDPS, mogen gegevens niet langer dan dertig dagen worden bewaard “in een identificeerbare vorm”, behalve als verder onderzoek nodig is. Er moeten ook meer veiligheidstandaarden worden geformuleerd, onder meer wat betreft de rechten van degene wiens data wordt opgeslagen en wat betreft de overdracht aan andere landen.

Lijst met data is te lang

Hoewel de EDPS zegt blij te zijn dat er in de lijst met te verzamelen passagiersinformatie geen gevoelige data is opgenomen, maar wijst er wel op dat de genoemde lijst nog veel te omvattend is. De lijst moet verder worden gereduceerd, zegt het advies. Verder doet de EDPS de aanbeveling een evaluatie te houden waarbij in ogenschouw moet worden genomen hoeveel personen daadwerkelijk worden veroordeeld (en dus niet alleen vervolgd) aan de hand van de verwerkte persoonlijke informatie via PNR.

De invoering van PNR is een langslepende kwestie. Een half jaar geleden werd een eerdere voorstel van de Europese Commissie afgeschoten door het Europees Parlement. Een resolutie van onder meer D66-Europarlementarier Sophie in ’t Veld werd toen met grote meerderheid aangenomen. Daarin stelde In ’t Veld dat er meer zekerheden moeten komen over het juiste gebruik van de data en de proportionaliteit.