De Europarlementaire commissie Burgerlijke Vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken heeft in meerderheid ingestemd met het akkoord met de Verenigde Staten om zogeheten Passenger Name Records (PNR-data) door te geven aan de Amerikaanse autoriteiten. Dat akkoord behelst het versturen van persoonlijke informatie van elke passagier die vliegt naar de Verenigde Staten, voordat die vertrekt naar de VS.

De instemming van deze parlementaire commissie is nog niet de definitieve beslissing. Het Europese Parlement gaat zich in een plenaire zitting nog uitspreken over het PNR-akkoord. Dat gebeurt op 20 april van dit jaar. Wel geeft de beslissing van de commissie een duidelijk signaal af. Europarlementariër Sophie in 't Veld (D66) noemt het commissiebesluit dan ook “een zware klap voor de burgerlijke vrijheden". De D66'er is fervent tegenstander van het nu voorliggende PNR-akkoord.

'Tegen verdragen en privacywetten'

In 't Veld stelt dat het akkoord indruist tegen de Europese verdragen en privacywetten. Verder zou het niet voldoen aan de minimumeisen die het parlement zelf heeft gesteld, verliest het Europees Parlement zijn geloofwaardigheid en “trekken de EU-burgers aan het kortste eind", stelt de politica.

Volgens In 't Veld staan de Europese parlementariërs onder zware druk om het akkoord goed te keuren. “De VS is helder: bij een nee-stem zouden de visumprivileges voor Europese reizigers komen te vervallen. Veel collega's vinden dat een te groot offer. Het is erg verdrietig dat de fundamentele rechten van Europese burgers onder druk zijn opgeofferd." Nu hoeven Europese burgers geen visum aan te vragen als ze naar de VS willen reizen.

Kabinet toch akkoord na bezwaren

Niet alleen vanuit het Europarlement is er veel kritiek op het PNR-akkoord in de huidige vorm. Ook het Nederlandse kabinet heeft al eerder zijn bedenkingen geuit. Staatssecretaris Teeven vond onder meer de bewaartermijn van de doorgesluisde passagiersgegevens veel te lang. De Amerikanen willen alles vijftien jaar opslaan, terwijl Teeven vijf jaar wel genoeg vindt. Ook vindt de VVD-bewindsman dat de Verenigde Staten van te veel mensen de data wil opslaan.

Niettemin heeft minister Opstelten afgelopen december zijn handtekening gezet onder het akkoord met de Verenigde Staten. Dit tegen de wil van een groot deel van de Tweede Kamer. Opstelten stemde mee met zijn collega-ministers van de andere EU-lidstaten. Daardoor is het lot van het PNR-akkoord nu helemaal en finaal in handen van het Europarlement.

'Risico is voor vliegmaatschappijen'

Overigens biedt het PNR-akkoord met de VS Europese burgers geen enkele bescherming of rechten die ze op dit moment nog niet hebben binnen het Amerikaanse recht, zegt In 't Veld. Een verwerping door het Europees Parlement zou volgens haar dus geen negatieve gevolgen hebben voor burgers. De passagiersgegevens zouden dan nog steeds worden overgedragen aan de VS, maar dan zonder juridische basis. Veel vliegmaatschappijen leveren namelijk onder druk van de Amerikaanse autoriteiten al passagiersgegevens aan de VS.

"Luchtvaartmaatschappijen die passagiersgegevens doorgeven zouden dus een juridisch risico lopen. Ik begrijp dat dit een probleem zou zijn, maar dat is geen rechtvaardiging een overeenkomst te tekenen die iets illegaals legaal moet maken", meent In 't Veld.

Overigens wil ook Nederland voortaan passagiersgegevens hebben van mensen die het land binnenkomen. Dit voornamelijk in het kader van het weren van illegale vreemdelingen en het opsporen van zware criminelen.